تأثیر آموزش تغذیه بر اساس مدل Pender بر وزنگیری دوران بارداری: کارآزمایی بالینی تصادفی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مامایی و بیماریهای زنان، دانشکدهی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه آمار و ریاضی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران
3 ماما، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران
4 ماما، واحد فلاورجان، دانشگاه آزاد اسلامی، فلاورجان، ایران
5 استاد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکدهی بهداشت و مرکزتحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران
6 استاد، گروه بهداشت، واحد فیروزآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزآباد ، ایران
7 دانشیار، مرکز تحقیقات تغذیه و امنیت غذایی و گروه تغذیه، دانشکدهی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران
8 دکتری پژوهشی، مرکزتحقیقات رشد و نمو کودکان، پژوهشکدهی پیشگیری اولیه از بیماریهای غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22122/jims.v37i552.11868چکیده
مقدمه: وزنگیری بیش از حدود توصیه شده توسط انستیتوطب، از مشکلات عمدهی دوران بارداری است که منجر به دیابت بارداری، پرهاکلامپسی، سزارین و چاقی مادر و نیز فرزند میگردد. معدود کارآزماییهای موفق در این زمینه شامل تغذیه و فعالیت فیزیکی است. بنابراین، مطالعهی حاضر با هدف ارایهی راهکاری ساده، عملی و مقرون به صرفه نظیر آموزش تغذیه بر اساس مدل Pender انجام شد. این مدل، از تأثیرگذارترین مدلها در زمینهی رفتار تغذیهای است.روشها: این کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شدهی یک سو کور، بر روی 192 زن باردار نخستزا انجام گرفت. مادران گروه مداخله، طی جلسات آموزشی در هفتههای 10-6، 18 و 26 حاملگی، نحوهی پیشگیری از افزایش وزن بیش از اندازه و رعایت تغذیهی سالم را دریافت نمودند. وزن، مواد مغذی دریافتی و میزان فعالیت فیزیکی آنها قبل، در طول و پس از مداخله برآورد و ثبت شد.یافتهها: سازههای منافع درک شده، خودکارآمدی درک شده، احساسات مرتبط با رفتار، تأثیرگذارندههای بین فردی (حمایت همسر)، ترجیحات و تقاضاهای فوری و تعهد به انجام رفتار، افزایش معنیداری یافت. در گروه مداخله، 6/58 درصد و در گروه شاهد 0/50 درصد در محدودهی توصیه شده وزن گرفتند. همچنین، در گروه مداخله، 7/28 درصد و در گروه شاهد 6/45 درصد بیش از حد توصیه شده و 6/12 درصد در گروه مورد و 4/4 درصد در گروه شاهد کمتر از حد توصیه شده وزن گرفتند (020/0 = P). همچنین، سازههای خودکارآمدی و تعهد به انجام رفتار، بر وزنگیری در محدودهی طبیعی تأثیرمعنیداری داشتند.نتیجهگیری: آموزش تغذیه با استفاده از مدل Pender و بر طبق دستورالعمل ملی تغذیهی زنان باردار از وزنگیری بیش از اندازهی مادران باردار پیشگیری نمود.
