عوامل موثر بر موفقیت تحصیلی رتبه‌های برتر کنکور : نظریه زمینه‌ای

نویسندگان

1 استاد روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانشجوی دکتری تخصصی روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

doi
10.22034/jiera.2017.59728
چکیده

هدف از پژوهش حاضر تعیین مؤلفه‌های تشکیل­دهنده و عوامل تأثیرگذار بر موفقیت تحصیلی رتبه­های برتر کنکور در قالب یک الگوی پارادایمی بود. برای دست­یابی به این هدف، از روش پژوهش کیفی، نظریه زمینه­ای­ مبتنی بر رویکرد اشتراوس و کوربین و مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. شرکت‌کنندگان شامل 33 دانشجوی رتبه برتر کنکور در مقاطع و رشته­های مختلف تحصیلی در سال 96-1395 بودند که بر اساس روش نمونه­گیری نظری و اصل اشباع انتخاب شدند. تجزیه‌وتحلیل اطلاعات بر اساس سه روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت. یافته‏های پژوهش نشان داد که سازه موفقیت تحصیلی به‌عنوان مقوله اصلی مبتنی بر مؤلفه دست­یابی به اهداف است. از مؤلفه‌های تشکیل­دهنده این مقوله می­توان به قبولی در دانشگاه­های معتبر، رسیدن به مدارج عالی علمی و کسب تخصص در رشته تحصیلی اشاره کرد. همچنین از عوامل اثرگذار بر موفقیت تحصیلی می‏توان به غایت­نگری و خودباوری به‌عنوان شرایط علی؛ حمایت خانوادگی و امکانات آموزشی به‌عنوان شرایط زمینه­ای؛ هوش تحصیلی به‌عنوان شرایط واسطه­ای و پشتکار و برنامه‏ریزی به‌عنوان راهبرد اشاره کرد. مقوله مرکزی به دست آمده، انگیزش موفقیت تحصیلی است که تمام عوامل علی، زمینه­ای و مداخله­ای تأثیرگذار بر موفقیت تحصیلی را در بر گرفته و نیز پاسخ نهایی به سؤال اصلی پژوهش یعنی عوامل مؤثر بر موفقیت تحصیلی است.