تحلیلی ژئوپلیتیکی بر محصولهای راهبردی کشاورزی ایران (مطالعۀ موردی: گندم)
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران
2 استاد جغرافیای سیاسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران
3 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران
4 دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jhgr.2016.51495چکیده
کشاورزی و تولید مواد غذایی، در دهههای اخیر یکی از مسائل مهم جهانی است و همۀ کشورها اعم از صادرکننده و واردکننده را با چالش مواجه ساخته است. این پژوهش بهمنظور بررسی وضعیت تولید و مصرف محصول راهبردی گندم در ایران و نیز انتخاب راهبرد مناسب برای تأمین آن تا سال ۱۴۰۰، بهروش توصیفی- تحلیلی، مبتنیبر دادههای FAO و با استفاده از نرمافزارهای Excel و GIS انجام شده است. آمار دورههای زمانی تولید و مصرف گندم، با استفاده از روش ARIMA مدلسازی و تولید و مصرف این محصول راهبردی طی سالهای 1392 تا 1400 پیشبینی شده است. نتایج نشان میدهد با توجه به جایگاه ایران در تولید، مصرف، صادرات و همچنین میزان نیاز کشور به واردات گندم تا سال 1400، بحث خودکفایی کامل این محصول، حداقل تا سال 1400 منتفی است و ایران تا این سال، یک واردکنندة جزء باقی خواهد ماند. با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و احتمال استفادة کشورهای صادرکنندة گندم از این محصول راهبردی بهعنوان یک حربة سیاسی علیه کشور، لازم است در انتخاب کشورها برای واردات این محصول دقت ویژهای صورت پذیرد. از اینرو، در قالب یک رویکرد ژئوپلیتیکی و با استفاده از روش تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) و نرمافزار Expert choice، بهترین کشورها برای واردات گندم و در سطحی بالاتر، انعقاد قراردادهای بلندمدت در زمینة خرید این محصول راهبردی، شناسایی و اولویتبندی شدهاند.