بررسی تغییرات روش‌‌های عملکردی ریوی بر اساس میزان دز دریافتی بخش‌های فوقانی و تحتانی ریه در بیماران مبتلابه سرطان پستان

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار، گروه رادیوتراپی آنکولوژی، بیمارستان سیدالشهدا (ع)، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

3 استاد، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

4 استادیار، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22122/jims.v37i514.11139
چکیده

مقدمه: ایجاد عوارض ریوی ناشی از پرتودرمانی پستان هنوز به‌ درستی مشخص نشده است. این عوارض، می‌تواند به‌ طور موقت یا دایم به ریه آسیب وارد کند. هدف از انجام این مطالعه، بررسی تغییرات پارامترهای حجمی ریوی (Lung volume parameters یا LVP) و تعیین ارتباط آن‌ها با متوسط دز دریافتی و حجمی که 20 گری دریافت می‌کند (V20)، در لوب‌های فوقانی و تحتانی و کل ریه بود.روش‌ها: 23 بیمار مبتلابه سرطان پستان که تحت پرتودرمانی موضعی قرار گرفته بودند، انتخاب شدند. جهت بررسی صحت دز دریافتی حاصل از محاسبات سیستم طراحی درمان (Treatment planning system یا TPS)، از شش عدد Thermoluminescence dosimeter (TLD) که به‌ طور یکنواخت داخل فانتوم قفسه‌ی سینه توزیع شدند، استفاده گردید. برای بررسی تغییرات LVP، روش Body plethysmography طی سه مرحله انجام شد.یافته‌ها: تغییرات LVP 3 ماه بعد از درمان، روند کاهشی و 6 ماه بعد از درمان بهبود جزئی نشان دادند و متوسط درصد کاهش‌ آن‌ها 3 ماه بعد از درمان به ازای هر گری افزایش متوسط دز دریافتی ریه، 64/0 درصد و به ازای هر درصد افزایش V20، 34/0 درصد به دست آمد. ارتباط معنی‌داری بین سن و مثبت یا منفی بودن گیرنده‌های هورمونی با تغییرات LVP یافت نشد. کمینه و بیشینه‌ی درصد خطای محاسبات توزیع دز، به کمک هیستوگرام دز- حجم و مقادیر اندازه‌گیری شده با TLD، 8/1 و 2/4 درصد بود.نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که تغییرات LVP، 3 و 6 ماه بعد از درمان، بیمار را در معرض بیماری ریوی و کاهش برگشت‌ناپذیر حجم‌های ریوی قرار نمی‌دهد. همچنین، محاسبات توزیع دز سیستم طراحی درمان از دقت کافی برخوردار بوده است.