ارزیابی تأثیر رادیوبیولوژیک مواد پر کننده‌ی دندان در پرتودرمانی با شدت مدوله شده در بیماران مبتلا به سرطان نازوفارنکس

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

3 استادیار، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

4 متخصص پرتودرمانی و آنکولوژی، بخش پرتودرمانی و آنکولوژی، بیمارستان میلاد اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22122/jims.v36i503.10675
چکیده

مقدمه: با توجه به احتمال اختلال ناشی از مواد پر کننده‌ی دندان (Dental Filling Material یا DFM) در طراحی درمان سرطان نازوفارنکس، بررسی تأثیر این مواد بر احتمال کنترل تومور (Tumor control probability یا TCP) و احتمال عوارض بافت سالم (Normal tissue control probability یا NTCP) با استفاده از استخراج اطلاعات توزیع دوز حجمی (Dose volume histograms یا DVHs) تومور و اعضای حساس از سیستم طراحی درمان اندازه‌گیری شد.روش‌ها: فرایند بهینه‌سازی دو روش Intensity modulated radiotherapy (IMRT) با استفاده از 7 و 9 بیم فوتون 6 مگاولت برای دو گروه 15 نفره از بیماران مبتلا به سرطان نازوفارنکس دارای پر شدگی دندان و فاقد آن با استفاده از سیستم طراحی درمان Prowess انجام شد. پس از استخراج Dose volume histogram (DVHs)، با استفاده از مدل رادیوبیولوژیک نایمریکو واکاوی و مقایسه‌ی دز معادل یکنواخت (Equivalent uniform dose یا EUD)، TCP و NTCP انجام شد.یافته‌ها: میانگین EUD، TCP و شاخص انطباق (Conformity index یا CI) در تومور برای تکنیک 9 بیم فوتون کاهش معنی‌داری در بیماران دارای پر شدگی دندان نسبت به بیماران فاقد آن نشان داد، اما در شاخص همگنی (Homogeneity index یا HI) تغییر مشاهده نشد. همچنین، میانگین EUD و NTCP مندیبل در هر دو تکنیک و میانگین NTCP عصب چپ بینایی در تکنیک 9 میدان افزایش معنی‌داری در اثر حضور DFM نشان داد. به علاوه، در چشم راست در تکنیک 7 بیم کاهش معنی‌داری در NTCP ناشی از حضور DFM گزارش شد.نتیجه‌گیری: تأثیر حضور مواد پر کننده‌ی دندان وابسته به زوایه‌ی بیم تابشی IMRT است و منجر به کاهش TCP تومور، افزایش NTCP و EUD در مندیبل و NTCP در عصب چپ بینایی و کاهش NTCP چشم راست می‌شود.