کارکردهای فناورانه آموزشی موک‌ها برای کارکنان در محیط کار

نویسندگان

1 گروه مشاوره و روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

2 گروه آموزش عالی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 گروه علوم‌تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

4 گروه علوم‌تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

5 گروه آموزش عالی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22061/tej.2022.9126.2806
چکیده

پیشینه و اهداف: سازمان­ها با آگاهی از عصری که با تغییرات روز به روز دنیا مواجه است، باید دائماً با فناوری و تغییرات فناوری همراه شده و آنها را برای بقا و دست‌یابی به بهترین نتایج ممکن اجرا کنند. یکی از این تغییرات فناوری تصمیم­گیری برای پیاده­سازی موک در حوزة یادگیری دیجیتالی آن هم در محیط­کاری سازمان­ها است که موضوع پیچیده­ای به­حساب می­آید و آگاهی و اطلاع­رسانی از اثربخشی خدمات آموزشی این نوع تکنولوژی به­عنوان یکی از انواع نمودهای آموزش مجازی در انتخاب این راه بی­نتیجه نیست؛ چرا که موک­ها نقش مهّمی را به­عنوان یک استراتژی آموزشی بالقوه برای سازمان­ها و شرکت­ها در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه داشته­اند. ازاین­رو، هدف از این پژوهش شناسایی کارکردهای فناورانه آموزشی موک­ها برای کارکنان در محیط­کار است.روش‌ها‌: پژوهش براساس نوع هدف بنیادی، و از نظر رویکرد پژوهشی کیفی از نوع سنتز پژوهی صورت گرفته است. جامعة آماری شامل اسناد و مدارک (کتاب­ها، مقالات پژوهشی و مروری، پایان­نامه­ها و منابع اینترنتی) است که به طریق جستجو در پایگاه­های اطلاعاتی معتبر­ وب فارسی (پایگاه استنادی جهان اسلام، مگ­ایران، پایگاه اطلاعاتی نور (نورمگز)، مؤسسة علوم­انسانی و مطالعات فرهنگی سیویلیکا، سیستم شبکة دانش باراکات، پایگاه اطلاعات علمی ایران (گنج) و پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) و پایگاه داده­های وب لاتین (پروکوئست، اشپرینگر، اسکوپوس، ساینس­دایرکت، و هم­چنین موتور جستجوی گوگل­اسکالر) از 183منبع دریافتی با نمونه­­گیری به­طریق معیاری (از سال موک شرکتی2014تا سال2022) 45 نمونه انتخاب شد که در نمونه­ 32 اشباع نظری مؤلفه­ها حاصل شد. به­منظور گردآوری داده­ها از روش‌ تحقیق کتابخانه‌ای و جهت تجزیه­و­تحلیل داده­ها، از روش تحلیل مضمون که در تحقیقات کیفی کاربرد دارد، استفاده شده است. در انتها برای اعتباریابی مدل پیشنهادی تعداد 6 نفر از متخصصان در حوزه­های مختلف چون برنامه­ریزی درسی و آموزشی، تکنولوژی آموزشی و یادگیری الکترونیکی به­صورت نمونه­گیری هدفمند انتخاب گردید و سپس پرسش‌نامة محقق ساخته اعتباریابی محتوایی مدل مفهومی برای آن­ها ارسال شد و مدل نهایی پس از انجام اصلاحات مورد تأیید قرار گرفت.یافته‌ها: در پژوهش حاضر براساس یافته­ها در نهایت سه مؤلفة اصلی حاصل شد. دستة اول فرایند آموزشی با 6 زیرمؤلفه (هدف­گذاری آموزشی دوره­ها، محتواهای دوره­های آموزشی، شیوه­های یادگیری حرفه­ای متنوع، فعالیت­های آموزشی حرفه­ای، منابع آموزشی دوره­ها، ارزیابی عملکرد)، دسته دوم بخش حمایتی با 5 زیرمؤلفه (پوشش آموزشی کارکنان، پشتیبانی آموزشی، هزینه­های آموزشی، برانگیزنده­های آموزشی، قابلیت­های روش آموزشی) و دستة سوم  بخش عملیاتی با 3 زیرمؤلفه (حیطه­های آموزشی، آموزش­های تکمیلی مهارتی، ایجاد مهارت­های نرم حرفه­ای).نتیجه‌گیری: این مطالعه پیامدهای احتمالی کارکردهای آموزشی موک در محیط­­کار را نشان داده است که ذی­نفعان شامل سازمان­ها، شرکت­ها و کارکنان با اطمینان و با توجة بیشتر به این کارکردها می­توانند آن را در سیستم آموزشی خود به­کار گیرند چرا که به جرأت می­توان گفت هنوز اکثر سازمان­ها در ایران از مزایای بالقوه­ آموزشی آن بی­خبر هستند. در دنیایی که با پیشرفت سریع تکنولوژی آنلاین بودن چه از نظر شخصی و چه از نظر حرفه­ای در سازمان­ها از جمله کشورمان یک ضرورت محسوب می­شود و انتظار می­رود که نیروی کار امروزی بسیار ماهر باشند و پیوسته مهارت­های خود را  با معیارهای روز جهانی بهبود بخشند، و آنها می­توانند این مهارت­های جدید را از طریق یادگیری مادام­العمر یعنی موک­ها یک محیط دیجیتالی پیشرفته کسب کنند.