چارچوب تدوین خط مشی های زیست محیطی: مطالعه ای با روش تحلیل مضمون و فن دلفی

نویسندگان

1 دانشکدگان فارابی / دانشکده مدیریت و حسابداری / دانشکدگان فارابی

2 استادیار، گروه مدیریت دولتی، واحد مسجد سلیمان، دانشگاه آزاد اسلامی، مسجد سلیمان، ایران.

3 استادیار، گروه مدیریت دولتی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران.

4 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران.

doi
10.22034/jgeoq.2023.218015.2310
چکیده

محیط زیست ایران به گواهی «شاخص عملکرد محیط زیست» در سال 2022 در وضعیت مناسبی قرار ندارد و با بحران‌های متعدد ی از جمله پدیده ریز گردها،خشک شدن تالاب ها، فرونشست زمین در اغلب مناطق کشور، آلودگی هوا و ... .مواجه می‌باشد.بدین منظور،تحقیق حاضر با توجه به اهمیت مرحله تدوین در فرایند خط‌مشی گذاری عمومی در نظر دارد چارچوبی جهت تدوین خط‌مشی‌های زیست محیطی کشور به منظور حل معضلات زیست محیطی پیشنهاد و ارایه دهد. تحقیق حاضر دارای رویکرد کیفی، که ابتدا به مرور ادبیات و سپس با 13 نفر از خبرگان حوزه محیط زیست مصاحبه نیمه ساختاریافته ترتیب داده شد و در ادامه از روش تحلیل مضمون جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شده است .در این روش ابتدا از طریق فرایند کدگذاری توصیفی، 105 کد (تم) اولیه در قالب 37 مضمون فرعی با استفاده از نرم افزار MAXODA ظهورگردید. سپس این مضامین در فرایند کدگذاری تفسیری به یکدیگر مرتبط و در نهایت 8 مضمون اصلی یا فراگیر شناسایی شدند.سپس در مرحله آخرتحقیق (رویکرد کمی)، نظر به احتمال وجود سوگیری در نظرات خبرگان ازتکنیک دلفی جهت دستیابی به توافق گروهی بین خبرگان استفاده گردید. نتایج حاصل از تحقیق حاضر نشان می‌دهد که هشت مولفه یا عامل بر روی تدوین خط‌مشی‌های زیست محیطی اثر گذار می‌باشند که مضامین اصلی این تحقیق می‌باشند.این مضامین شامل "مولفه‌های اقتصادی توسعه پایدار"، "مولفه‌های اجتماعی توسعه پایدار"، "مولفه‌های زیست محیطی توسعه پایدار"، "مولفه‌های سیاسی توسعه پایدار"، "الزامات حقوقی"، ظرفیت نهادی و "بازیگران موثر در تدوین خط‌مشی‌های زیست محیطی" بعنوان عوامل موثر در تدوین خط‌مشی‌های زیست محیطی شناسایی و چارچوب تحقیق را تشکیل دادند.