سلول‌های جنینی در خون مادر: جنبه‌های بالینی و تکنیکی

نویسندگان

1 دانشیار، مرکز تحقیقات بیماری‌های ارثی کودکان و گروه ژنتیک و بیولوژی مولکولی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، مرکز تحقیقات بیماری‌های ارثی کودکان و گروه ژنتیک و بیولوژی مولکولی، دانشکده‌ی پزشکی و کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
چکیده

روش‌های رایج برای به دست آوردن نمونه از جنین برای تشخیص پیش از تولد، برای جنین و مادر خطرناک می‌باشد. این موضوع سبب انجام تلاش‌های زیاد دانشمندان در زمینه‌ی به دست آوردن سلول‌های جنینی به روش‌های غیر تهاجمی شده است که ازآن جمله، به دست آوردن آن‌ها از خون محیطی مادران باردار قابل ذکر است. انواع سلول‌هایی که توسط بسیاری از دانشمندان در سر تا سر جهان بر روی آن‌ها در این زمینه مطالعه صورت گرفته است، شامل لوکوسیت‌های جنینی به ویژه لنفوسیت‌ها و گرانولوسیت‌ها، گلبول‌های قرمز هسته‌دار جنینی و سلول‌های تروفوبلاست می‌باشد. بسیاری از مطالعات بر روی گلبول‌های قرمز هسته‌دار جنینی صورت گرفته است که از علل این توجه می‌توان به میزان بالای این سلول‌ها در خون مادر در اوایل بارداری، سرعت تمایز این سلول‌ها و نیمه‌عمر کوتاه آن‌ها در خون مادر و در نهایت، نشان‌گرهای اختصاصی‌ای که برای جدا سازی این سلول‌ها وجود دارد، اشاره نمود. به هر حال، میزان این سلول‌ها در خون مادر بسیار کم است که نیاز به تکنیک‌های مناسبی برای خالص سازی آن‌ها دارد. در حال حاضر، تکنیک‌هایی که به طور معمول مورد استفاده قرار می‌گیرند، شامل جداسازی سلولی به روش فعال‌سازی فلئورسنتی، جداسازی مغناطیسی و جداسازی بر اساس شیب بار می‌باشد. پس چنانچه سلول‌های جنینی جداسازی شوند، می‌توان از آن‌ها در کاربردهای بالینی همانند غربال‌گری برای ناهنجاری‌های کروموزومی به وسیله‌ی تکنیک هیبریداسیون فلئورسنتی درجا، یا تشخیص ناهنجاری‌های ژنی با استفاده از واکنش زنجیره‌ای پلیمریزاسیون استفاده نمود.