طراحی و اعتباریابی ابزار سنجش مهارت‏های معلمی در ارزشیابی ‏توصیفی درس ریاضی دورۀ ابتدایی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی ایران

2 دانشگاه علوم پزشکی ایران

3 دانشگاه علوم پزشکی ایران

doi
10.48310/reek.2026.5029
چکیده

زمینه و هدف : سنجش و ارزشیابی، جنبه‏ای مهم در ارتقای نظام آموزشی است. ارزشیابی یکی از عوامل مؤثر در بهبود یادگیری در کلاس است. با این حال، یکی از چالش‏های کلیدی این است که معلمان به‌طور کامل مهارت‏های لازم برای اجرای مؤثر ارزشیابی را دارا نمی‏باشند. نقش عملکرد ریاضی در موفقیت تحصیلی و شغلی دانش‌آموزان غیرقابل انکار است. اما فقدان آیین‌نامه و چارچوب مصوب اختصاصی، همراه با ابزار استاندارد برای سنجش مهارت‏های معلمی در ارزشیابی‏توصیفی درس ریاضی، زیست‌بوم آموزشی ایران را با چالش جدی مواجه کرده است. با توجه به اهمیت درس ریاضی در دوره ابتدایی و نقش کلیدی مهارت‏های معلم در آموزش و ارزشیابی صحیح این درس، پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی ابزاری استاندارد برای سنجش مهارت‏های معلمی در ارزشیابی‏توصیفی ریاضی انجام شد. روش: این مطالعه با رویکرد آمیخته و مبتنی بر روش کیفی استقرائی در سه مرحله اجرا گردید: مرور نظام‌مند متون، اجرای دلفی فازی با مشارکت 18 خبره و تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی بر داده‌های حاصل از 385 آموزگار ابتدایی منتخب از سراسر کشور با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده. یافته‌ها: در نهایت 21 مهارت در قالب چهار مهارت کلی (آشنایی با ارزشیابی‏توصیفی، استفاده از ابزارهای ارزشیابی، مهارت تحلیل و ارائه، و ادراک ریاضی) شناسایی شد. پرسشنامۀ طراحی‌شده از شاخص‌های روایی و پایایی مطلوب برخوردار بود (CVR>0.51 –  CVI>0.79 – آلفای کرونباخ> 0.80 – CFI=0.89). نتیجه‌گیری : ابزار استاندارد تدوین‌شده می‌تواند برای سنجش مهارت‏های معلمی در ارزشیابی ‏توصیفی ریاضی مورد استفاده قرار گیرد و زمینۀ بهره‌برداری از آن در اهداف مدیریتی، آموزشی و پژوهشی فراهم است.