منطقه گرایی و چالش های آن در روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران
2 کارشناس ارشد علوم سیاسی گرایش مطالعات ایران، دانشگاه تربیتمدرس
3 استادیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران
4 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jhgr.2015.52247چکیده
یکی از راهکارهای گسترش همکاری در جهان، همگرایی با استفاده از الگوی منطقهگرایی است. امروزه امنیت ملی هر کشوری از طریق همکاری منطقهای و درادامه با تعامل و وابستگی متقابل جهانی ممکن میشود تا با گامهای انفرادی و بدون همکاری و پشتیبانی منطقهای و جهانی. بر این اساس، در چند دهة اخیر و بهویژه از دهة 1980 به بعد، بسیاری از کشورهای دنیا با اتخاذ رویکرد منطقهگرایی و شکلدادن به تجارب موفقی در این راستا، زمینة انگیزش سایر کشورهای دنیا به گسترش منطقهگرایی را نیز فراهم کردهاند. جمهوری اسلامی ایران هم بهعنوان کشوری تأثیرگذار و با موقعیت ژئواستراتژیک، با درک این ضرورت، با پایانیافتن جنگ تحمیلی و شروعبهکار دولت سازندگی تاکنون، گرایش منطقهگرایی و همگرایی منطقهای را متناسب با اهداف و آرمانهای خود با فرازونشیبهایی در دستور کار داشته است، اما شرایط ویژة این کشور و تهدیدات امنیتی که همواره متوجه جمهوری اسلامی ایران بوده، سبب شده است که رویکرد منطقهگرایی ایران همواره با صبغه و برتری گرایشهای امنیتی و سیاسی دنبال شود، حال آنکه تجارب موفق منطقهگرایی در دنیا با برتری دستورکارهای اقتصادی، نرمافزارانه و غیرامنیتی بوده است که در این پژوهش علاوهبر بررسی جنبههای مختلف منطقهگرایی، به دلایل اتخاذ رویکرد متفاوت جمهوری اسلامی ایران و ضرورت بازبینی در این رویکرد توجه شده است.
