اعتبارسنجی اسناد تاریخی و نقش آن در پرورش تفکر انتقادی دانشجویان تاریخ؛ نمونه موردی: بررسی سندی از تخته‌قاپوی عشایر لرستان (1306 ش.)

doi
10.48310/rhe.2026.22724.1195
چکیده

پیشینه و اهداف: این مقاله با هدف تبیین نقش اعتبارسنجی اسناد تاریخی در پرورش تفکر انتقادی دانشجویان تاریخ و با تمرکز بر نمونه‌ای از اسناد تخته‌قاپوی عشایر لرستان (1306 ش.) تدوین شده است. اسناد تاریخی به‌عنوان منابع دست‌اول، با وجود برخورداری از اصالت، به دلیل تنظیم توسط نخبگان دیوانی، همواره در معرض تحریف و سوگیری هستند. روش‌ها: از این رو، نقد علمی اسناد از طریق دو روش نقد بیرونی (بررسی اصالت فیزیکی و زمینه تاریخی) و نقد درونی (تحلیل محتوا و انگیزه‌های نویسنده) ضروری است. در این پژوهش، سندی از دوره پهلوی اول درباره تخته‌قاپوی عشایر لرستان به‌عنوان نمونه موردی، با بهره‌گیری از این روش‌ها تحلیل شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش این فرآیند نه تنها به دانشجویان در ارزیابی دقیق‌تر منابع تاریخی کمک می‌کند، بلکه مهارت‌های تفکر انتقادی از جمله تجزیه و تحلیل، استدلال استنتاجی و پرسشگری را در آنان تقویت می‌نماید. نتیجه‌گیری: این مقاله نتیجه می‌گیرد که گنجاندن آموزش روش‌مند نقد سند در برنامه درسی تاریخ، گامی اساسی در تربیت مورخان منتقد و ارتقای کیفیت پژوهش‌های تاریخی است.