بخش‌بندی گردشگران روستایی بر اساس انگیزه‌های گردشگری (مطالعۀ موردی: دهستان سروستان، شهرستان بوانات)

نویسندگان

1 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکدة جغرافیای دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی گردشگری، دانشگاه سیستان‌وبلوچستان

3 دانشجوی دکتری مدیریت گردشگری، دانشگاه علامه طباطبایی

4 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی و عضو قطب برنامه‌ریزی روستایی، دانشکدۀ جغرافیای دانشگاه تهران

5 دانشجوی دورۀ دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه تربیت‌مدرس

doi
10.22059/jhgr.2015.53458
چکیده

به شناخت و بخش‌بندی گردشگران روستایی به‌عنوان نقش‌آفرینان اصلی توسعۀ گردشگری در نواحی روستایی کمتر توجه شده است. بخش‌بندی گردشگران براساس ویژگی‌های مختلف، از جمله متغیرهای انگیزشی است که برای سیاستگذاری‌های هدفمند و بهره‌گیری مطلوب از ظرفیت‌های بازار گردشگری، اهمیت بسزایی دارد. همچنین اطلاعات ارزشمندی دربارة سلیقه‌های مختلف فراهم می‌آورد و از این راه، زمینة پاسخگویی مطلوب به نیازهای متنوع گردشگران، دستیابی به وضعیت بهتر در بازار گردشگری و بهبود سطح رقابت‌پذیری در بخش‌گردشگری را امکان‌پذیر می‌سازد. بررسی ادبیات پژوهش نشان می‌دهد که در ایران نیز تاکنون پژوهشی در زمینۀ بخش‌بندی گردشگران روستایی انجام نشده است؛ بنابراین، پژوهش حاضر با بهره‌گیری از پرسشنامۀ محقق‌ساخته، به بخش‌بندی گردشگران روستایی در محدودة دهستان سروستان از توابع بخش مزایجان شهرستان بوانات در استان فارس می‌پردازد. این دهستان با محوریت روستای بزم طی سال‌های گذشته، به یکی از برجسته‌ترین مقصدهای گردشگری روستایی در منطقه تبدیل شده است. یافته‌های تحلیل داده‌های 246 نمونه، با استفاده از روش‌های تحلیل­ عاملی و تحلیل خوشه‌ای، بیانگر پنج بخش در بازار تقاضای گردشگری روستایی منطقه است که عبارت­اند از: طبیعت‌گردی و بازدید از آثار تاریخی (6/14 درصد)، گروه منفعل (9/4 درصد)، روستاگرایی و آرامش و استراحت (7/42 درصد)، آرامش و استراحت (7/20 درصد)، طبیعت‌گردی و تعلق مکانی (1/17 درصد). نتایج پژوهش، اطلاعات ارزشمندی در زمینۀ ساختار حاکم بر وضعیت تقاضای گردشگری روستایی برای نهادهای دولتی، فعالان کسب‌وکار گردشگری و جامعۀ محلی فراهم می‌آورد؛ به‌طوری‌که مطابق نیازهای بخش‌های مختلف بازار گردشگری می‌توان به راهبردهای مدیریتی، توسعه‌ای و بازاریابی مناسب دست یافت.