اسهال
نویسندگان
1 دانشیار، گروه داخلی، دانشکدهی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
doi
چکیده
بیماریهای مرتبط با اسهال یکی از پنج عامل منجر به مرگ را در سراسر جهان تشکیل میدهند. از نظر طول مدت، اسهال به سه گروه حاد: مدت اسهال کمتر یا حدود 14 روز، اسهال مداوم: مدت اسهال بیش از 14 روز، مزمن: مدت اسهال بیش از 30 روز تقسیم میشود. علت اسهال حاد در بیشتر بیماران ویروسها، باکتریها و با شیوع کمتر انگلها میباشد که خودبهخود نیز میتوانند بهبود یابند. علل باکتریال شایعترین علل اسهالهای شدید و علل اسهال مداوم و مزمن بیشتر عوامل غیرعفونی میباشد. شرح حال از بیمار مبتلا به اسهال میتواند ما را در جهت شناخت و درمان علت اسهال راهنمایی نماید. تب یک یافتهی مهم تشخیصی است که پیشنهاد کنندهی عفونت با باکتریهای تهاجمی از قبیل سالمونلا، شیگلا، کمپیلوباکتر، ویروسهای رودهای و یا ارگانیزمهای تولید کنندهی سیتوتوکسین مانند کلستریدیوم دیفیسیل یا آنتامباهیستولیتیکا میباشد. شرح حال غذایی نیز میتواند بسیار کمک کننده باشد. اسهال و به خصوص استفراغ که در خلال 6 ساعت از خوردن غذای آلوده حادث گردد، پیشنهادکنندهی توکسین استافیوکوک طلایی با باسیلوس Cereus میباشد. اسهال با شروعی بین 8 تا 16 ساعت از خوردن غذای آلوده، پیشنهاد کنندهی کلستریدیوم Perfringens میباشد. اسهال با شروعی بیش از 16 ساعت میتواند به علت عفونت باکتریال یا ویروسی مانند آلوده شدن غذا با E.coli انتروتوکسینوژن یا انتروهموراژیک میباشد. نشانگانی که با اسهال شروع و بیمار دچار تب و علایم عمومی نظیر سردرد، دردهای عضلانی و سفتی گردن میگردد، میتواند پیشنهاد کنندهی عفونت با لیستریا مونوسیتوژنها به خصوص در زنان حامله باشد. شرح حال مصرف اخیر آنتی بیوتیکها (وجود کلستریولوم دیفیسیل) یا مصرف داروهای دیگر، مصرف داروهای تضعیف کنندهی سیستم ایمنی بدن و یا بستری در بیمارستان نیز میتواند با اهمیت باشد. اسهال مسافرتی اسهالهای مسافرتی شایعترین علت بیماری در مسافرینی است که از مناطق بهداشتی به مناطق غیر بهداشتی سفر مینمایند. این اسهال خوشخیم بوده است و خود محدودشونده میباشد، در صورتی که دهیدراتاسیون آن شدید باشد میتواند برای فرد مخاطره آمیزتر باشد. اسهال مسافرتی به سه فرم کلاسیک: دفع مدفوع آبکی و شل حداقل 3 مرتبه یا بیشتر در 24 ساعت که حداقل یکی از نشانگان تهوع، استفراغ، درد شکمی، تب و یا خون در مدفوع را داشته باشد، متوسط: دفع مدفوع آبکی و شل یک تا دو مرتبه در 24 ساعت همراه با حداقل یکی از نشانگان فوق و یا دفع مدفوع آبکی دو بار در 24 ساعت بدون نشانگان دیگر، خفیف: دفع مدفوع شل و آبکی یک تا دو مرتبه در 24 ساعت بدون نشانگان دیگر طبقهبندی میشود. قابل ذکر است که اسهال مسافرتی در تشخیص افتراقی اسهال در خلال ده روز بعد از بازگشت فرد به خانه میتواند قرار گیرد.