نقش آپوپتوزیس در جدا شدن شیار پلک نوزاد رت با روش هماتوکسیلین– ائوزین
نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم تشریحی، دانشکدهی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
2 استاد، گروه علوم تشریحی و مرکز تحقیقات کاربردی دارویی، دانشکدهی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران
doi
چکیده
مقدمه: آپوپتوز یا مرگ برنامهریزى شدهی سلول فرایندى است که طى آن سلولهاى ناخواسته به دنبال فعالیت هماهنگ و برنامهریزى شدهی مجموعهی دقیقى از ژنها از بین مىروند. آپوپتوز در تکامل رویان، پاتوژنز سرطان و پاسخهاى ایمنى هومورال نیز مورد توجه است. با توجه به نقش آپوپتوز در تکامل جنین در این مطالعه نقش آن در جدا شدن پلکهاى رت نوزاد مورد بررسى قرار گرفت. روشها: آپوپتوز یا مرگ برنامهریزى شدهی سلول فرایندى است که طى آن سلولهاى ناخواسته به دنبال فعالیت هماهنگ و برنامهریزى شدهی مجموعهی دقیقى از ژنها از بین مىروند. آپوپتوز در تکامل رویان، پاتوژنز سرطان و پاسخهاى ایمنى هومورال نیز مورد توجه است. با توجه به نقش آپوپتوز در تکامل جنین در این مطالعه نقش آن در جدا شدن پلکهاى رت نوزاد مورد بررسى قرار گرفت. یافتهها: بررسى میکروسکوپیک محل باز شدن پلکها نشان داد که پیدایش شیار پلکى به صورت فرورفتگى از سطح خارجى و داخلى شروع و پس از به هم رسیدن این فرورفتگىها، پلکها از هم جدا مىگردند. تغییراتى که ضمن پیشرفت فرورفتگىها ملاحظه مىگردند عبارتند از ظهور سلولهاى وزیکوله با مشخصات مورفولوژیک سلولهاى آپوپتوتیک شامل پیکنوز هسته، چروکیدگى سلول، ائوزینوفیلى سیتوپلاسم و پیدایش حلقهی روشن و خالى در اطراف سلولها. این سلولها به تعداد فراوان و به صورت گروهى از روز ششم تا دوازدهم در عمل پیدایش شیار و از روز دوازدهم به بعد به صورت پراکنده در بین سلولهاى خاردار طبقهی اپیدرم پلکهاى در حال تشکیل مشاهده شدند. تغییر دیگرى که ضمن پیدایش شیار پلکى ملاحظه مىگردد، گسترش اپیدرم شاخى سطح خارجى و سنگفرشى مطبق غیرشاخى سطح داخلى پلک در محل فرورفتگىها است که با پیدایش لایههاى مختلف اپیدرم شامل طبقات بازال، خاردار، گرانولر و شاخى همراه مىباشد. نتیجهگیری: نقش آپوپتوز در پدیدهی تکامل چه قبل از Implantation و چه بعد از آن و نیز در تنظیم جمعیت سلولى ارگانهاى افراد بالغ مشخص شده است. مشاهدهی سلولهایى با مشخصات مورفولوژیک سلولهاى آپوپتوتیک در محل جدا شدن پلک چشم نوزادان رت بیانگر نقش آپوپتوز در پیدایش شیار پلک چشم نوزادان رت مىباشد. با توجه به سهولت دستیابى به سلولهاى آپوپتوتیک در محل پیدایش شیار پلکى، محل جدا شدن پلک چشم رت مىتواند به عنوان مدل بسیار مناسبى براى بررسى مهار کنندهها و القاء کنندههاى آپوپتوز مورد استفاده قرار گیرد.
