بررسی فراوانی رفتارهای خطر آفرین بهداشتی در اورژانس‌های پزشکی بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

نویسندگان

1 دانشیار، گروه عفونی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
چکیده

مقدمه: عفونت کسب شده از بیمارستان با پاتوژن‌های منتقله از راه خون در میان کارکنان مراقبت‌های بهداشتی اهمیت فراوانی دارد. حوادث اتفاقی شامل فرو رفتن سوزن یا جسم نوک تیز به دست، پاشیده شدن خون یا مایعات بدن به مخاط‌ها (مثل چشم یا دهان) و تماس پوست آسیب دیده با خون یا مایعات بدن بدون وجود محافظ، کارکنان مراقبت‌های بهداشتی را در معرض ابتلا به این گونه عفونت‌ها قرار می‌دهد. هدف از مطالعه‌ی حاضر، تعیین فراوانی نسبی رفتارهای خطرآفرین بهداشتی در هنگام برخورد با اورژانس‌های پزشکی در میان کارکنان بیمارستان‌های آموزشی بود.روش‌ها: این مطالعه‌ی مقطعی با نمونه گیری غیر احتمالی آسان بر روی 384 نفر از کارکنان ٣ بیمارستان آموزشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان شامل بهیار، پرستار، کارورز و دستیار در سال 13٨٨ انجام گرفت. رفتارهای خطرآفرین نمونه‌ها در بخش اورژانس از طریق مشاهده‌ی مستقیم در پرسش‌نامه‌ای ثبت شد که شامل اطلاعاتی در مورد نام، جنس، سن، شغل، سابقه‌ی کار و بیمارستان، به همراه ٩ مورد عمل بی‌احتیاطی بود. نتایج از طریق روش آماری 2χ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته‌ها: عدم استفاده از دستکش مناسب حین مدیریت مورد اورژانس ٤/٦٥ درصد، عدم استفاده از ظرف مخصوص امحای سرسوزن ٠/۵٦ درصد و عدم استفاده از ماسک ٠/٩٤ درصد مشاهده شد. ٧/٦٧ درصد نمونه‌ها حین مدیریت مورد اورژانس پوشش سرسوزن را به آن باز گرداندند. فراوانی نسبی آلوده شدن دست با خون، فوران خون، آلوده شدن ملحفه و تخت بیمار و فرورفتن جسم نوک تیز به دست حین مدیریت مورد اورژانس به ترتیب ٧/٢٢، ٢/٤، ٥/٣٦ و ٤/٣ درصد بود و ٧/٩٨ درصد نمونه‌ها روش صحیح آلودگی زدایی را به کار نبستند. پوشیدن دستکش در میان زنان، جوان‌ترها، کارورزان، گروه سابقه‌ی کاری 5-١/١ سال و بیمارستان الزهرا (س) بیشتر بود (٠٥/٠ > P). باز گرداندن پوشش سرسوزن، عدم استفاده از ظرف مخصوص امحای سرسوزن، عدم استفاده از ماسک و فرورفتن جسم نوک تیز به دست با سن، شغل و سابقه‌ی کار مرتبط بود (٠٥/٠ > P). در مورد باز گرداندن پوشش سرسوزن و عدم استفاده از ظرف مخصوص امحای سرسوزن، افزایش سن با افزایش رفتار پرخطر و بالاتر بودن سطح تحصیلات با کاهش رفتار پرخطر رابطه داشت. افزایش سابقه‌ی کار با افزایش باز گرداندن پوشش سرسوزن همراه بود و استفاده از ظرف مخصوص امحای سرسوزن در گروه سابقه‌ی کاری 5-١/١ سال بیشتر از سایرین بود. فرورفتن جسم نوک تیز به دست در کارکنان جوان‌تر و کارورزان بیشتر روی داد و با افزایش سابقه‌ی کار میزان آن کاهش داشت. جوان‌ترها، کارورزان و گروه تازه کار تنها گروهی بودند که موقع لزوم از ماسک استفاده کردند. آلوده شدن دست با خون، فوران خون، و عدم به کار گیری روش صحیح آلودگی زدایی با شغل افراد مرتبط بود؛ به طوری که تمامی این رفتارهای پرخطر در بهیاران بیشتر بود. فراوانی نسبی آلوده شدن ملحفه و تخت بیمار در بین کارکنان مرد و مسن و در بین دستیاران و بهیاران بیشتر بود.نتیجه‌گیری: فراوانی نسبی رفتارهای خطرآفرین بهداشتی در نتیجه‌ی عدم رعایت احتیاطات استاندارد در هنگام برخورد به اورژانس‌های پزشکی در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به طرز غیر قابل قبولی بالا است. در دسترس‌تر بودن امکانات محافظتی و برنامه‌های آگاه سازی به پیروی بیشتر از این احتیاطات کمک می‌کند.