بررسی اثربخشی تلفیق دارو درمانی و شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT) بر کاهش افسردگی زنان مطلقهی شهر اصفهان
نویسندگان
1 روانشناس، معاون امور اجتماعی، سازمان بهزیستی استان اصفهان، اصفهان، ایران.
2 استاد، گروه روانسنجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
4 دانشیار، مرکز پژوهشهای آموزش پزشکی، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.
5 دانشیار و مدیر گروه، گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
چکیده
خلاصهمقدمه: مطالعهی حاضر با هدف تعیین اثر بخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی توأم با درمان استاندارد داروی ضد افسردگی بر شدت افسردگی، نگرشهای ناکارآمد و مهارتهای مقابله با استرس گروهی در زنان مطلقه طراحی گردید.روشها: این کارآزمایی بالینی تصادفی، در سال 1378 با مشارکت 60 زن مطلقه انجام گرفت؛ با اجرای مقیاسهای افسردگی بک، نگرش ناکارآمد وایزمن و مهارت مقابله با استرس اندلر و پارکر آزمودنیها از نظر سه متغیر پیامد یعنی شدت افسردگی، نگرش ناکارآمد و مهارت مقابله با استرس با مؤلفههای تکلیفمداری، هیجان مداری و اجتنابمداری در مرحلهی پایه، یک ماه پس از مداخله، 8 هفته بعد از اتمام دوره و پس از سه ماه پیگیری انجام شد. تحلیل دادههای خام به استفاده از 11SPSS و اجرای آزمونهای توصیفی و استنباطی از جمله آنالیز کوواریانس تکرار مقادیر صورت گرفت.یافتهها: وجود تعامل معنیدار بین زمان و نوع مداخله برای کلیهی متغیرهای پیآمد دیده شد. در گروه تجربی، با گذشت زمان از شدت افسردگی، نگرش ناکارآمد، شیوههای هیجان مداری و اجتناب مداری کاسته شد و روش تکلیف مداری افزایش یافت. این تغییرات برای دو گروه غیرتجربی آنچنان محسوس نبود. بالاترین میزان اثر مداخله به ترتیب در کاهش شدت افسردگی (71/0)، رفتار اجتنابی (67/0)، نگرش ناکارآمد (65/0)، افزایش مهارت تکلیفمداری (56/0) و کاهش هیجان مداری (21/0) بود.نتیجهگیری: مشاهدات حاضر مؤید تأثیر درمان افسردگی به روش تلفیقی داروی ضد افسردگی و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی است. با علم به شیوع بالای افسردگی و تبعات طلاق، پزشکان عمومی و روانپزشکان با الهام از مهارتهای شناخت درمانی میتوانند در کمک به این بیماران مؤثر باشند.واژگان کلیدی: طلاق، افسردگی در زنان، نگرش ناکار آمد، مهارت مقابله با استرس، شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی، دارو درمانی.