ردیابی تیپ‌های شیمیایی تریکوتسین در جدایه‌های قارچ Fusarium graminearum در گندم‌های استان سیستان و بلوچستان

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد بیماری‌شناسی گیاهی، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی دانشگاه زابل، زابل

2 استادیار گروه گیاه‌پزشکی و پژوهشکده زیست‌فناوری کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل

3 استادیار ژنتیک مولکولی، دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل

doi
چکیده

    قارچ Fusariumgraminearumعامل مهم بیماری فوزاریوز سنبله گندم در سرتاسر جهان است. این قارچ مجموعه­ای از تریکوتسین­ها از قبیل دی­اکسی نیوالنول (DON)، نیوالنول (NIV)، را تولید می­کند که برای سلامتی انسان و حیوان مضر هستند. به‌منظور ردیابی ژن­های مؤثر در تولید تریکوتسین­ در جدایه­های­Fusarium graminearum در استان سیستان و بلوچستان، نمونه‌گیری از مزارع گندم در سال‌های زراعی 1390-­1389 انجام گرفت. پس از کشت و خالص­سازی نمونه­ها، با استفاده از کلیدهای شناسایی معتبر برای گونه‌های فوزاریوم، 293 جدایه فوزاریوم متعلق به هشت گونه فوزاریوم جداسازی و شناسایی شد. از بین جدایه­های شناسایی شده فوزاریوم، گونه F.graminearum بیشترین فراوانی (8/68%) را در بین گونه­های دیگر داشت. پس از شناسایی مورفولوژیکی جدایه‌های F.graminearum، تعداد 168 جدایه با استفاده از جفت آغازگرهای اختصاصی (Fg16F/Fg16R) این گونه شناسایی تکمیلی شده و مورد تأیید قرار گرفتند. در این جدایه­ها، وجود سه ژن Tri13، Tri5 و Tri7 با استفاده از روش PCR و آغازگرهای اختصاصی این ژن­ها ردیابی شد. دو تیپ شیمیایی NIV و DON در بین جدایه­های F.graminearum با جفت آغازگرهای اختصاصی این ژن­ها شناسایی شد. نتایج واکنش­ PCR با آغازگرهای اختصاصی نشان داد که تمام جدایه­های آزمایش شده واجد ژن­های مؤثر در تولید تریکوتسین می­باشند. بنابراین ردیابی ژن­های مؤثر در تولید تریکوتسین با استفاده از جفت آغارگرهای اختصاصی مذکور می­تواند در تعیین جدایه‌های فوزاریوم تولیدکننده تریکوتسین جایگزین روش­های شیمیایی پرهزینه و زمان­بر گردد.