فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صنعت التفات، به معنای تغییر سیاق کلام از غیبت، خطاب و تکلم به دیگری است که با درک آن، می‌توان به فهم عمیقی از اعجاز بلاغی قرآن و درک صحیحی از آیات الهی رسید. اگرچه در تقسیم انواع التفات میان متقدمان و معاصران اهل بلاغت، تفاوت‌هایی وجود دارد، اما برای آنکه مخاطب ترجمه قرآن نیز بتواند از فواید این صنعت ادبی بهره گیرد، لازم است مترجم، انواع التفات را که در ترجمه قابلیت انتقال دارد، به زبان مقصد منتقل کند. تحقیق حاضر، درصدد است با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، دو نوع از انواع صنعت التفات (تغییر سیاق از خطاب به غیبت و تغییر سیاق از غیبت به خطاب) را در قرآن کریم مورد واکاوی قرار دهد. سپس با بهره‌گیری از آراء مفسران در نمونه‌های مورد بحث، به نقد ترجمه‌های فارسی معاصر از جمله ترجمه الهی قمشه‌ای، معزی، مصباح‌زاده، آیتی، کاویانپور، فولادوند، مکارم، مشکینی، رضایی و صفوی بپردازد. نتایج حاکی از آن است که رویکرد تحت‌اللفظی در ترجمه التفات، هرچند رایج‌ترین شیوه است، اما معمولاً به دلیل ایجاد ابهام، در انتقال اهداف بلاغی آن، ناموفق عمل می‌کند. در مقابل، رویکرد وفادار که با افزودن عناصر شفاف‌ساز، معنا و هدف بلاغی را به خواننده منتقل می‌سازد، به عنوان کارآمدترین شیوه شناخته شد. در این میان، در برگردان التفات از خطاب به غیبت، ترجمه الهی قمشه‌ای، بهترین ترجمه و در برگردان التفات از غیبت به خطاب، ترجمه الهی قمشه‌ای و صفوی بهترین ترجمه‌ها ارزیابی شدند.