مقایسه تطبیقی حق بازی کودکان در نظام حقوقی ایران و آمریکا
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
doi
10.48311/clr.2025.101666.0چکیده
حق بازی کودکان به عنوان یکی از حقوق بنیادین در اسناد بینالمللی و نظامهای حقوقی ملی مورد توجه قرار گرفته است و نقش مهمی در رشد کودک دارد. این مقاله با رویکرد تطبیقی، حق بازی کودکان را در نظام حقوقی ایران و آمریکا بررسی میکند.سؤال اساسی آن است که گستره حقوق بازی کودکان چیست و چه ضمانت اجرایی دارد؟ در ایران، اگرچه ماده ۳۱ کنوانسیون حقوق کودک و برخی احکام فقهی بر حق بازی تأکید دارند، قوانین داخلی فاقد سازوکارهای شفاف برای اجرای این حق هستند. قانون حمایت از اطفال و نوجوانان و برنامههای پراکنده آموزشی، بیشتر بر ممنوعیت کار کودک و آموزش رسمی متمرکزند تا ایجاد زیرساختهای بازی محور. در مقابل، آمریکا با تصویب اسنادی مانند «منشور حقوق کودکان در ورزش» حق دسترسی به محیطهای ورزشی امن، مربیان آموزشدیده و فعالیتهای متناسب با رشد کودک را تضمین میکند. این کشور با برنامههایی نظیر «Project Play» بر توسعه کیفی بازی در محیطهای فیزیکی و دیجیتال تمرکز دارد.بررسیِ تطبیقیِ حاضر، با روش توصیفی تحلیلی نشان میدهد ایران در مقایسه با استانداردهای بینالمللی، در زمینه تقنین و اجرای حق بازی کودکان با چالشهای ساختاری (نظیر نبود برنامههای حمایتی هدفمند، کمبود فضاهای بازی و ناآگاهی خانوادهها) روبهروست. درحالیکه آمریکا باوجود پیشرفت در ایجاد محیطهای بازی، هنوز با نابرابری در دسترسی کودکان محروم مواجه است. این مطالعه لزوم بازنگری در قوانین داخلی ایران، توسعه زیرساختهای بازی و همسویی بیشتر با اسناد بینالمللی را به عنوان راهکارهای کلیدی ارائه میدهد. پیشنهاد الحاق مواد تکمیلی به قانون حمایت از اطفال و نوجوانان از دستاوردهای مقاله حاضر است.
