بررسی مقایسهای «استثنای بولار» در نظام حق اختراع و نقش آن در تسهیل روند تولید داروهای ژنریک
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه غیرانتفاعی طلوع مهر، قم، ایران
doi
10.48311/clr.2025.101668.0چکیده
رابطه متعارض بین «حق دسترسی به دارو» و «نظام ثبت اختراعات دارویی» به عنوان یکی از چالشهای حقوق مالکیت فکری معاصر مطرح است. حمایت از اختراعات دارویی در موافقتنامه تریپس بهعنوان محرک نوآوری در صنعت داروسازی شناخته میشود، اما این نظام میتواند دسترسی به داروهای حیاتی را محدود کند و سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار دهد. پژوهش حاضر به بررسی استثنای موسوم به بولار (اقدام پیش از موعد) میپردازد و نقش آن را در تسهیل دسترسی به داروهای ژنریک و تعدیل انحصار ناشی از حق اختراع تحلیل میکند. این استثنا اجازه تولید آزمایشی داروهای ژنریک قبل از انقضای حق اختراع را میدهد و به تسریع ورود این داروها به بازار کمک میکند. یافتهها گواه آن است که استثنای بولار میتواند تنشهای بین نظام ثبت اختراع و حق دسترسی به دارو را کاهش دهد، اما اجرای مؤثر آن نیازمند وضع مقررات دقیق برای جلوگیری از سوءاستفاده از سوی مخترعان و تولیدکنندگان ژنریک است.
