چیستی، مؤلفهها و ویژگیهای واژگان مشترک معنوی در قرآن کریم
نویسندگان
1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران
2 دانش آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران
doi
10.48311/QHTS/qhts.2025.84851.0چکیده
معانی الفاظ در قرآن، همواره مورد توجه قرآنپژوهان بوده است. یک نوع از الفاظ قرآن، مشترک معنوی است که با وجود برخورداری از بسامد بالا در قرآن، چندان مورد توجه لغتپژوهان قرآنی قرار نگرفته است؛ به همین دلیل با پدیدههای زبانشناختی، چون مشترک لفظی و چندمعنایی خلط شده است. از این رو، این پژوهش با هدف تبیینی جدید، چیستی، مؤلفهها و ویژگیهای اشتراک معنوی را با روش توصیفی- تحلیلی، در قرآنکریم مورد بررسی و واکاوی قرارداده و به این نتایج دست یافته است: اشتراک معنوی، صدق یک مفهوم کلی بر مصادیق فراوان است که گرچه در یک معنای کلی مشترک هستند، ولی هریک ویژگیهایی دارند که دیگری فاقد آن است. مؤلفههای مشترک معنوی عبارتند از: کلی و عام بودن معنا، وحدت معنا، حقیقی بودن معنا، جامعیت معنا، وضع واحد، تعدد مصادیق و تمایز مصادیق. اهم ویژگیهای آن عبارتند از: وضع واحد، قابلیت انقسام به کلی و جزئی، قابل حمل بودن بر افراد خود و قابل صدق بر مصادیق فراوان.