نقش اصطلاحات کم‌کاربرد موسیقی در تشخیص شبکه‌های درهم‌تنیدۀ ایهامهای حافظ

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین

doi
10.2634/Lire.22.89.91
چکیده

در این مقاله، که برگرفته از طرح پژوهشی درازدامنی است، پس از بحثی کوتاه دربارة رابطة حافظ و موسیقی، انواع ایهام تناسب و رابطة ایهام و دانش مخاطب به کشف و تبیین آن دسته از ایهام‌تناسبهای پنهان دیوان حافظ پرداخته­ایم که بر پایۀ اصطلاحات پوشیده و کم‌کاربرد موسیقایی شکل گرفته­است؛ اصطلاحاتی مانند «بقا»، «حلقه»، «خانه»، «خزان»، «دَور»، «دیر راهب»، «رَو»، «روان»، «سرو»، «شاخ»، «طرز»، «غمزده»، «گرفت» و «کارساز» که معانی موسیقایی آنها شناخته و آشکار نیست و به­همین­سبب در آثار پرشمار حوزة حافظ­پژوهی و شروح متعدد دیوان حافظ چندان موردتوجه حافظ­پژوهان قرار نگرفته است. ملاک تشخیص این اصطلاحات، فرهنگهای تخصصی موسیقی و در برخی موارد فرهنگهای لغتِ مبتنی بر متون قدیم بوده است.