واژۀ «میزر» در بوستان و نقد و بررسی شروح آن

نویسندگان

1 دانشگاه پیام نور تهران

2 دانشگاه پیام نور تهران

doi
10.2634/Lire.22.89.129
چکیده

واژه‌ مئزر/ میزر در بسیاری از متون کهن فارسی به‌کار رفته و تطوّر معنایی مختصری داشته‌است؛ از جمله در بوستان سعدی دوبار به‌کار رفته‌است که همه‌ شروح بوستان آن را لُنگ، شلوار و معادل آن معنا کرده‌اند. در صورتی که با بررسی بسیاری از شواهد متنی و فرامتنی، این معانی بهتر بود در حاشیه‌ ابیات می‌آمد. در کل به دلایل گوناگون ریشه‌شناختی، متن‌شناختی، جامعه‌شناختی و بافتاری، معانی‌ای که برای میزر در شروح بوستان آمده‌است درست و روشن نیست و به توضیح قاموس عرب می‌گراید که موجد اختلال مفهومی می‌شود. طبق قراینی که در مقاله ارائه شده، معنای دستار و عمامه در شرح این واژه مناسب و صریحتر است. نویسندگان بر این اعتقادند که معانی‌ای که در شرح این واژه در بوستان آورده‌اند در جایگاه معانی ثانوی شایسته‌تر است. مطالعه توضیح ابیات سعدی نشان می‌دهد که شارحان گرانمایه، بیش از هر معلوماتی از تسلط واژه‌شناسی خویش در قلمرو زبان عربی و فرهنگ پوشاک آن ممالک بهره برده‌اند. در این جستار سعی شده‌است با ارائه دلیل از زوایای مختلف، مرز باریک معانی این واژه مشخص و معانی دو بیت بوستان بی‌ابهام شود.