مرور نظاممند مطالعات کاربردشناختی قرآن در ایران با تأکید بر سطح آسیب شناسی عمومی و اختصاصی
نویسندگان
1 استادیار بخش علوم قرآنی و فقه، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.48311/QHTS/qhts.2025.23949چکیده
کاربردشناختی شاخهای از دانش زبانشناسی است. در ایران سابقه چنین رویکردی در پژوهشها با محوریت متن قدسی قرآن به دهه 70 خورشیدی باز میگردد. نوشتار حاضر با هدف بررسی نظاممند مطالعات کاربردشناختی قرآن در ایران و آسیبشناسی آن در دو سطح عمومی و اختصاصی به روش تحلیلی و استفاده از جدولهای تحلیلی-محتوایی سامان یافته است. مرور نظاممند از دسته پژوهشهای کیفی است که پژوهشگر در آن با جمع آوری پژوهشهای انجام شده در یک موضوع مشخص، به تحلیل، ارزیابی و آسیبشناسی آن مطالعات میپردازد. یافتههای این مطالعه، بر پایه بررسی 281 پژوهش شناسایی شده در گونههای مختلف نظیر پایان نامه (ارشد و دکتری)، مقاله (مجلهای و همایشی) و کتاب بهطور کلی از وجود آسیبهای اختصاصی و عمومی حکایت میکند. رونوشت (کپی برداری) از سایر پژوهشها، عدم اشاره به وابستگی به نظریهای خاص، عدم تبیین و شفافیت در روششناسی، تکرار عبارت «روش توصیفی تحلیلی» بدون تبیین دقیق روششناسی از آسیبهای سطح عمومی مورد شناسایی قرار گرفت. در سطح اختصاصی میتوان به آسیبهایی نظیر؛ فهم غیردقیق و پیادهسازی ناقص نظریههای کاربردشناختی، عدم رجوع به منبع اصلی نظریه، بیتوجهی به تبار و اعتبار نظریههای کاربردشناختی بر قرآن، خطر عدم توجه به زبان و الزامات اختصاصی قرآن در تطبیق نظریههای کاربردشناسی اشاره نمود.
