تصحیح برخی اشتباهات چاپی و سهوی در دیوان خاقانی تصحیح سجادی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
چکیده

دیوان خاقانی به خودی خود از اشارات و عبارات غریب مملو است که ذهن هر خواننده­ای را برای گشودن رموز آن به کندوکاو وا می­دارد؛ امّا همین اثر، خالی از اشتباهات چاپی تأثیرگذار نیست. علاوه بر اشتباهات چاپی، گاهی مصحح (سجادی) ضبط بیتی را بر خلاف ضبط چهار نسخۀ اصلی خود برگزیده است. اگر این اختلافات ناشی از اشتباهات چاپی نباشد، می­توانیم بگوییم ناشی از سهو مصحح است و ضبطی نیست که ایشان تصحیح قیاسی کرده باشند. یکی از روشن­ترین دلایلِ ما برای اثبات این ادعا عدم یادکردِ اختلاف نسخه­ها در حاشیۀ دیوان است. در این جُستار با در نظر گرفتن برخی از مهمترین قصاید (قصاید بلند) دیوان خاقانی به سراغ این قبیل اشتباهات رفته­ایم تا پس از بررسی مهمترین تصحیح موجود- تصحیح سجادی- و مقابلۀ آن با نسخ خطّی مورد استفادۀ مصحح، تعدادی از اشتباهات تأثیرگذار موجود را به خاقانی­پژوهان و جامعه ادبی گوشزد کنیم.