از پساحافظه تا مکان‌های تروماتوپیک: تحلیلی بر بازنمایی تروما در آثار وجدی معود

نویسندگان

1 استادیار گروه هنر و معماری دانشگاه کردستان، ایران، کردستان

doi
چکیده

این پژوهش به بررسی تطبیقی بازنمایی تروما و حافظه در نمایشنامه‌های منتخب وجدی معود، شامل «خط ساحلی»، «آتش‌سوزی‌ها»، «جنگل‌ها» و «آسمان‌ها» می‌پردازد. هدف از این پژوهش، تحلیل چگونگی بازنمایی هنری تروما و حافظه در آثار معود و بررسی پیامدهای آن بر بازسازی هویت فردی و جمعی است. چارچوب نظری پژوهش بر اساس نظریه‌های کتی کاروت، پل ریکور، ماریانا هیرش و یان پاتوچکا تدوین‌شده و روش پژوهش کیفی و تطبیقی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که معود با بهره‌گیری از روایت‌های غیرخطی، نمادگرایی مکان و سکوت، پیچیدگی‌های حافظه فردی و جمعی را برجسته می‌کند. هر نمایشنامه به شیوه‌ای منحصربه‌فرد به این مضامین می‌پردازد؛ «آتش‌سوزی‌ها» روایت میان‌نسلی خشونت و جنگ را بررسی می‌کند، «خط ساحلی» بر جستجوی هویت و مواجهه با گذشته تمرکز دارد، «جنگل‌ها» اسرار خانوادگی و پساحافظه را نمایان می‌سازد و «آسمان‌ها» به بحران هویت در دنیای مدرن می‌پردازد. این پژوهش نشان می‌دهد که آثار معود با فراتر رفتن از مرزهای زبانی و فرهنگی، قدرت هنر را در بازسازی هویت و زخم‌های روانی به تصویر می‌کشند.