ارزیابی ترجمه انگلیسی واژگان چندمعنایی در قرآن؛ مطالعه موردی ریشه « ن-ق-م »
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.48311/QHTS/qhts.2025.23959چکیده
ترجمه واژگان چندمعنایی یکی از چالشهای اصلی در انتقال مفاهیم قرآنی به زبانهای دیگر است. از جمله این واژگان، ریشه «نقم» و مشتقات آن است که در سیاقهای مختلف معانی متنوعی به خود میگیرد. سؤال اصلی این پژوهش آن است که مترجمان انگلیسی قرآن تا چه اندازه توانستهاند ریشه «نقم» را با توجه به سیاق آیات بهدرستی ترجمه کنند؟ روش این پژوهش، توصیفی-تحلیلی با تکیه بر معناشناسی توصیفی و چارچوب مطالعات ترجمه پیکرهمحور (Corpus-based DTS) است. چارچوب نظری تحقیق نیز شامل دو سطح تحلیلی است: در لایه نخست با تحلیل معناشناسی واژگان و سیاق آیات، معانی ریشه «نقم» استخراج شده و در لایه دوم با ارزیابی ترجمههای سه مترجم (ایروینگ، احمد، بختیار)، تطابق ترجمه با سیاق بررسی گردیده است. یافتهها نشان میدهد که ترجمه واژههای چندمعنایی بدون تحلیل بافت و سیاق منجر به خطای معنایی میشود. ترجمههایی که از واژههایی مانند "revenge" استفاده کردهاند، به دلیل بار معنایی منفی، با مفهوم ربوبی ناسازگار بودهاند، درحالیکه ترجمههایی که از "avenge" یا "requite" استفاده کردهاند، انطباق بیشتری با سبک و معنای قرآنی دارند. در نهایت، این نتیجه حاصل شد که برای بهبود ترجمههای قرآنی، بهویژه در واژگان چندمعنایی، باید از ترکیبی از رویکرد تفسیری، تحلیل سیاق و مطالعات ترجمهای بهره گرفت.