رابطه بین صیانت و توسعه پایدار حریم های شهری (نمونه موردی: منطقه 15 شهرداری تهران)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

3 استادیار گروه شهرسازی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

doi
10.22034/jprd.2025.65897.1182
چکیده

حریم منطقه شهری تهران محل زندگی قریب به 16 ملیون نفر است. این حریم تا به حال محلی بوده برای دست‌اندازی زمین‌خواران و هجوم فقرا و حتی برخی سازمان‌های رسمی در قالب تعاونی‌ها که زمینه‌های تفرق فضایی‌مدیریتی را در آن رقم زده‌اند. چنین حریمی نیاز به یک مدیریت کارآمد دارد تا مانعی برای از بین رفتن همین مقدار فضاهای ارزشمند باقیمانده‌اش ایجاد شود. هدف اصلی این پژوهش استفاده از نرم‌افزار متاسوات به عنوان تکنیکی راهبردی جهت صیانت و توسعه پایدار حریم شهرداری منطقه 15 شهر تهران است. اطلاعات موردنیاز در حکمِ داده‌های این پژوهش از مطالعه و بررسی مقاله‌ها، کتاب‌ها و پایان‌نامه‌های مرتبطِ موجود و همچنین دیتاهای اداره‌ها و سازمان‌های مرتبط (مانند اداره کل حریم شهرداری تهران و مرکز آمار ایران) جمع‌آوری شده است. این پژوهش از لحاظ هدف‌گذاری، کاربردی و به لحاظ روش‌شناسی، توصیفی تحلیلی می‌باشد. برای انتخاب پنل کارشناسان از نمونه‌گیری گلوله برفی استفاده گردید که درنهایت منجر به انتخاب 12 نفر شد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد تخریب محیط زیست، ساخت و سازهای غیرمجاز، زمین‌خواری، مهاجرت و سکونتگاه‌های غیررسمی و مدیریت متفرق بزرگترین چالش‌ها و عوامل تهدیدکننده صیانت و توسعه پایدار حریم شهرداری منطقه 15 است. متاسوات بر این باور است که منابع و قابلیت‌هایی در جغرافیای موردمطالعه پژوهش وجود دارد که در حکم راهکارهایی برای غلبه بر چالش‌های صیانت و توسعه پایدار جغرافیای موردمطالعه هستند؛ مهمترین آنها «مدیریت یکپارچه حریم» است و سپس نوبت به «توجه مسئولین و اتحاذ وحدت رویه بین کلیه دستگاه‌های دخیل در حریم»، «حضور و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی» و «کمربند سبز» می‌رسد.