قراردادپذیری حقوق معنوی مؤلف در ایران و اتحادیه اروپا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق تجارت و سرمایهگذاری بینالمللی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استاد گروه حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.48311/CLR.29.2.4چکیده
آفرینه های فکری مخلوق اندیشه، ذوق و قریحه انسانی هستند. پدیدآورندگان با آفرینش آثار ادبی و هنری شخصیت، تمایلات و احساسات خود را در آن منعکس مینمایند و بدین ترتیب هر اثر بخشی از شخصیت آنها خواهد بود. به سبب همین نزدیکی میان حقوق معنوی با شخصیت آفرینندگان اثر است که از خصیصهی «سلبناپذیری» به عنوان یکی از اساسیترین اوصاف این حقوق یاد میشود که نهتنها انتقال حقوق مزبور را ناممکن میسازد، بلکه هر اقدامی که سبب خروج همیشگی و دائمی حقوق معنوی از دامنهی حقوق پدیدآورندگان شود را نیز نفی مینماید. با این حال، لزوم توجه به ابعاد اقتصادی حقوق معنوی و نیز تحقق ارادهی آزاد پدیدآورنده در تعیین سرنوشت اثر در آیینه تمایزات آن از حقوق شخصیت و همچنین قابلیت اسقاط این حقوق تحت شرایط و تدابیر مشخص، توافقپذیری حقوق مذکور را به طرق و شیوههای گوناگون ممکن میگرداند؛ تصویری که ممکن است در نگاه تابعان نظام حقوق نوشته از جمله نظام حقوقی ایران و اتحادیه اروپا ناممکن و مذموم قلمداد شود.پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی - توصیفی به این نتیجه دست مییابد که با وجود پذیرش اصل سلبناپذیری در دو نظام حقوقی مذکور، به سبب وجود توجیهات اقتصادی و ملاحظات فنی و عملی در قراردادهای بهرهبرداری از حقوق مؤلف، توافقات راجع به حقوق معنوی امری دور از ذهن نبوده و تحت شرایط مشخص و با اهداف گوناگون امکانپذیر است و در این راستا از ظرفیتهای قانونی نیز امکانبهرهگیری وجود خواهد داشت.