نقد و ارزیابی ترجمۀ آیۀ قصاص (بقره/178) براساس روایات اهل بیت(عَلَیهِمُ السَّلام)

نویسندگان

1 استادیار گروه قرآن و حدیث دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 دانشیار گروه قرآن و حدیث دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه علم و فناوری مازندران، بهشهر، ایران.

4 دانش آموختۀ دکترای قرآن و حدیث دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران.

doi
چکیده

ترجمه، مهارتی در راستای برگرداندن سخن و انتقال معنای کلام از زبان مبدأ به زبان مقصد است، به گونه­ای که تمام مقاصد متن اصلی و مبدأ را دارا باشد. برای این منظور و رسیدن به مفهومی نزدیک به زبان مبدأ، خصوصاً در متون مقدسی مثل قرآن، بی­نیاز از نگاه به قرائن موجود و استمداد از سایر منابع کمکی نیستیم. اختلاف مترجمان معاصر، در ترجمه آیۀ 178 سورۀ بقره (آیۀ قصاص) در دو عبارت ﴿فَاتِّبَاعُ بِالْمَعْرُوفِ﴾ و ﴿فَمَنِ اعْتَدَی‏ بَعْدَ ذَلِکَ﴾ برجسته و دلیل اصلی این اختلافات ناشی از عدم توجه به روایات اهل­بیت (ع) است. در نوشتار حاضر که به روش توصیفی - تحلیلی سامان یافته، میزان تطابق ترجمه‌های معاصر در ترجمه آیۀ قصاص با بیان اهل­بیت (ع) ارزیابی ­شده است. با بررسی روایات تفسیری و ترجمه­های مربوط، مشخص می­شود عبارت ﴿فَاتِّبَاعُ بِالْمَعْرُوفِ﴾ با توجه به روایات، ناظر به ولیّ دم است، و معنی آن، تبعیت شایسته ولیّ دم از حقی که در دیه دارد، است، یعنی با قاتل مدارا کند و سخت نگیرد. همچنین عبارت دوم نیز اختصاص به ولیّ دم داشته و منظور از ﴿بَعْدَ ذَلِکَ﴾، تعدّی و زیاده خواهی ولیّ دم بعد از عفو و مصالحه با قاتل است که در برخی ترجمه­ها، از این بخش معنایی عام و کلی برداشت کرده­اند.