گونه شناسی ذهنیت کنشگران در زمینه تولید ملی در ایران؛ پژوهشی مبتنی بر روش شناسی کیو
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (علیه السلام)، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (علیه السلام)، تهران، ایران
3 استادیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران
doi
10.48311/mri.2025.676چکیده
از آنجا که طراحی، پیاده سازی و اجرای هر سیاستی مستلزم اتفاق نظر و یکپارچگی ذهنیت کنشگران آن است، شناسایی ذهنیت ها گام آغازین برای پیشبرد چنین اقدامی است. تولید ملی و پرداخت به ابعاد آن از مناظر گوناگون یکی از مهمترین موضوعات مورد توجه اندیشمندان و مجریان بوده و هست، از این رو این پژوهش با هدف گونهشناسی ذهنیت کنشگران در حوزه تولید ملی در ایران انجام گرفته و با استفاده از روششناسی کیو، به شناسایی و دستهبندی این ذهنیت ها پرداخته است. در این پژوهش با گردآوری و بررسی اسناد و منابع، گزارههای کلیدی در زمینه تولید ملی استخراج شده است و سپس با مراجعه به 28 نفر از کنشگران این حوزه از جمله مسئولان دولتی، نمایندگان مجلس و صاحبنظران و سپس تحلیل دادههای به دست آمده با بهره گیری از روش کیو، پنج گونه ذهنیتی شناسایی شده است: «منادیان تولید ملی»، «رانتستیزان حامی خودکفایی»، «مداخلهستیزان رقابتگرا»، «فنسالاران نهادگرا» و «توسعهگرایان برونگرا». با وجود تفاوت دیدگاهها، کنشگران در برخی زمینه ها اتفاق نظر دارند؛ از جمله نقش تنظیمگری دولت در زمینه تولید، لزوم حمایت هدفمند از تولید ملی، اهمیت تکمیل زنجیره ارزش صنایع بزرگ و لزوم عمقبخشی به تولید. نکته اصلی مورد توافق این است که تولید ملی نیازمند یک قوه عاقله است که بتواند با ایجاد انسجام و اجماع در میان کنشگران، سیاستهای منسجم و مؤثری را در این حوزه اعمال کند.
