خوانش تطبیقی شعر روایی «اهریمن» سروده لرمانتوف و یکلیا و تنهایی او از تقی مدرّسی

نویسندگان

1 دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

2 دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)،

doi
چکیده

رمان ­های فارسی دهه سی و چهل مشتمل بر مضامین مشترکی همچون تنهایی، ناامیدی، سرخوردگی، ترس و سوءظن به روابط فردی و اجتماعی است. تقی مدرّسی یکلیا و تنهایی او را، متأثر از فضای سیاسی ـ اجتماعی دهه سی، بویژه اوضاع پس از کودتای 28 مرداد 1332، نوشت. ردپای آشنایی نویسنده با کتاب مقدّس نیز هم در سبک نوشتار و هم در محتوای این رمان مشهود است. فضای خفقان­ بار آن دوران نویسنده را ناگزیر کرده تا دغدغه­ های سیاسی خود را در پسِ اسطوره و زبان نمادین بیان کند. میخائیل لرمانتوف، شاعر روس، نیز متأثّر از اوضاع سیاسی ـ اجتماعی روسیه، پس از شکست قیام «دکابریست­ ها»، برای فرار از سرخوردگی­ و ناامیدی و طردشدگی قشر روشنفکر، به اسطوره­ های توراتی پناه برد و منظومۀ روایی «اهریمن» را که بازتابی از سرخوردگی­ های او بود سرود. شباهت­ خاستگاه سیاسی ـ اجتماعی خلق این دو اثر، افکار و عقاید دو نویسنده، مضامین مشترک و بهره‌گیری خالقان هر دو اثر از عهد عتیق و قصه «تامار»، ضرورت پژوهشی با رویکرد تطبیقی بین این دو اثر ادبی به روش توصیفی ـ تحلیلی را تقویت می ­کند. این مطالعه نشان می­ دهد مدرّسی برای خلق اثر خود از داستان «تامارا» در سِفر آفرینش و لرمانتوف از داستان قسمت دوم سموئیل از کتاب مقدّس بهره گرفته ­اند و مضامین مشترکی همچون ناامیدی، تنهایی، طردشدگی، اعتراض، عشق و...، متأثر از اوضاع اجتماعیِ زمانه خالقان اثر، در هر دو روایت دیده می­ شود.