بررسی روابط معنایی واژگانی واژه‌های بسیط معاصر عربی در فارسی

doi
چکیده

این پژوهش با هدف مشخص ‌کردن نوع و بسامد روابط معنایی واژگانی همزمانی میان واژه‌های فارسی و عربی به بررسی تطبیقیِ معانی واژه‌های بسیط عربی در فارسی، می‌پردازد؛ بدین منظور دو فرهنگ بزرگ سخن و فرهنگ عربی عبدالنبی قیم انتخاب، و واژه‌های مشترک عربی در فارسی میان دو فرهنگ استخراج شد. سپس براساس چندین آزمون زبانشناختی، شش نوع رابطه معنایی واژگانی هم‌معنایی، شمول‌معنایی، تقابل‌معنایی، جزء‌واژگی، عضو‌واژگی و واحدواژگی مشخص و بسامد هر کدام در سطح واژه‌ها و هم‌چنین در سطح معانی آنها مشخص گردید. بر این اساس، بسامد وقوع هر کدام از روابط در 4506 واژه به ترتیب: هم‌معنایی 83/76 درصد، شمول معنایی 75/14 درصد، تقابل‌معنایی 28/0 درصد، جزء‌واژگی 57/0 درصد، عضو‌واژگی 04/0 درصد و واحد‌واژگی 13/0 درصد مشخص شد. هم‌چنین با تطبیق معانی 4506 واژه با یکدیگر در مجموع 26326 تطبیق صورت گرفت که بسامد وقوع روابط معنایی واژگانی بین این تطبیق‌ها به ترتیب هم‌معنایی 75/16 درصد، شمول معنایی 61/2 درصد، تقابل‌معنایی 04/0 درصد، جزء‌واژگی 09/0 درصد، عضو‌واژگی 007/0 درصد و واحد‌واژگی 02/0 درصد مشخص شد.