فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی تشابه مضمونی و تأثیر و تأثر شاعران و نویسندگان از/ بر یکدیگر ضرورت دارد چرا که به درک بهتر آثار آنان کمک می­کند. این پژوهش، از رهگذر فولکلور تطبیقی، به بررسی مشابهت مضمونی شعری از سعدی و داستانی از بوکاچو می­پردازد و به پرسش­های زیر پاسخ می­دهد: آیا مشابهت مضمونی میان شعر «اسب تازی­نهاد» سعدی و داستان «باز شکاری» از مقولۀ توارد و تشابه است، یا از مقولۀ تأثیر و تأثر؟ آیا این تشابه مضمونی از مقولۀ «قصه­های سرگردان» یا «قصه­های بین­المللی» است؟ آیا احتمال دارد هر دو از یک منبع مشترک متأثر باشند؟ به علت وجود قرب تاریخی ـ جغرافیایی، و وجود وسایل و طرق مشخص نقل و انتقال (مانند جنگ­های صلیبی، اسپانیای سده­های میانه، و تجارت با کشورهای خاور نزدیک) حکایت «اسب تازی­نهاد» سعدی و داستان «باز شکاری» بوکاچو بر خلاف مشابهت مضمونی نه از مقولۀ توارد و تشابه بل از مقولۀ تأثیر و تأثر است و تصور اخذ و اقتباس مستقیم این دو داستان از یکدیگر بعید و آشنایی بوکاچو با داستان سعدی و حتی عوفی، مقدم بر سعدی، نامحتمل است. به علاوه، به خاطر شباهت­های زیاد در جزئیات، در مشابهت مایگانی و در ترتیب و توالی دو داستان، شاید بتوان دو داستان را دو روایت از یک نوع داستان دانست که هر دو داستان از یک اصل منشعب شده­اند. به احتمال زیاد روایت شفاهی یا کتبی اصل عربی این داستان به وسیله صلیبی‌ها و از رهگذر زبان لاتین به عنوان زبان میانجی به اروپا راه یافته و بوکاچو از آن متأثر شده است