روش‌شناسی و نقد برگردان واژگان و ترکیب‌های منتخب از قرآن کریم بر اساس شگردهای شش گانۀ جوزف مالون

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه حکیم سبزواری

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری

3 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری

doi
چکیده

بررسی و نقد ترجمه به معنای پرداختن به ابعاد مختلف ترجمه و بیان نقاط و ضعف و قوت آن و ارائه سبک جدید است که پرداختن به این امر باعث گسترش شگردهای نقدی و فراهم شدن زمینه برای افزایش و بهبود کیفیت ترجمه می­گردد. امروزه برای نقد و ارزیابی ترجمه، تئوری‌های گوناگونی وجود دارد که یکی از این تئوری‌ها، نظریۀ جوزف مالون است. مالون برای ترجمه، شگردهایی نظیر: تطابق (جانشینی‌ و برابرسازی)، سازگاری (بسط و کاهش)، باز مجموعه‌‌سازی (پراکنده‌سازی و متراکم‌سازی)، متناوب‌سازی (واگرایی و همگرایی)، آرایش یا رمزگذاری تازه و پل‌­سازی را مطرح می‌کند. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی، ترجمه‌های ارفع، استاد ولی، آیتی و برزی از واژگان و ترکیب‌های انتخابی از قرآن کریم بر اساس الگوی جوزف مالون مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد. با توجه به این­که بافت آیات قرآنی بر اساس معیارها و چارچوب‌های زبانی، فرهنگی، اجتماعی و... ایجاد شده است. بنابراین، ترجمه‌های انتخابی از قابلیت بررسی و ارزیابی بر اساس رویکرد مالون برخوردارند، رویکردی که مبتنی بر معیارهای مزبور است. برآیند پژوهش نشان می‌دهد در واگرایی و همگرایی عناصر مختلف سبکی، عاطفی، کنایی و... مورد نظر است. در بخش واگرایی اغلب مترجمان به جز ارفع، با در نظر گرفتن عناصر مذکور، برای هر یک از تعابیر و عبارات، برابرنهاد مناسب با آن را تعیین نموده و سعی در ایجاد پیوستگی، ارتباط و تقارب معانی میان متن اصلی و ترجمه داشته‌اند. در قسمت همگرایی نیز عبارات قرآنی مطابق با این قاعده در ترجمۀ هیچ یک از مترجمان بازتاب نیافته است.