توانمندی پویای زنجیره‌تأمین بالادست نفت و گاز برای کسب مزیت رقابتی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت تکنولوژی، گروه مدیریت تکنولوژی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه مدیریت تکنولوژی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه مدیریت آموزشی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.47176/scmj.2026.1620
چکیده

زنجیره‌تأمین بعنوان یک سیستم پیچیده، نیازمند توانمندی‌های پویا برای مقابله با نااطمینانی محیطی و روابط گسترده داخلی است که تحلیل روابط زنجیره‌تأمین را ضروری می‌نماید. مقاله حاضر، با هدف تعیین تاثیر توانمندی پویای زنجیره‌تأمین بالادست نفت‌و‌گاز بر مزیت‌رقابتی با میانجیگری توانایی بهبود مستمر و دوسوتوانی انجام گرفته‌ است. این پژوهش، برمبنای هدف، کاربردی بوده و  از حیث روش، کمّی از نوع علّی با استراتژی پیمایشی است که برای گرد‌آوری داده‌ها و سنجش متغیرهای مدل از پرسشنامه بهره گرفته است. برای پرسشنامه اولیه، روایی (صوری و محتوایی) و پایایی (آلفای کرونباخ) محاسبه؛ اعتبار و قابلیت اعتماد آن تأیید گردید. 409 پرسشنامه توسط مدیران شرکت‌های فعال در بالادست صنعت نفت‌و‌گاز که بطور خوشه‌ای تصادفی انتخاب شده بودند، تکمیل شد. با استفاده از روش‌های K-Means و مدل‌یابی معادلات ساختاری کوواریانس‌محور، مدل پژوهش سنجش و فرضیه‌ها آزمون گردیدند. نتایج نشان داد که توانمندی پویای زنجیره‌تأمین از طریق دوسوتوانی و توانایی بهبود مستمر بر مزیت‌رقابتی تاثیری مثبت و قوی دارد. بنابراین، متغیرهای مذکور میانجی جزئی بین توانمندی پویای زنجیره‌تأمین و مزیت‌رقابتی هستند. از این‌جهت، منابع و توانمندی‌ها برای کسب مزیت‌رقابتی کاملا حیاتی هستند. بااین‌حال، فقط داشتن توانمندی‌های پویا کافی نیست، بلکه داشتن آن توانمندی که بهتر از هر رقیب احتمالی باشد، اساسی است.