حقوق مالکیت ادبی و هنری آثار تتو (خال‌کوبی) با تأکید بر دکترین حقوقی آمریکا و حقوق ایران

نویسندگان

1 دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
چکیده

استفاده از تتو (خال‌کوبی) به­عنوان ابزاری برای آرایش یا بیان برخی افکار و عقاید، در سطح جامعه، به­ویژه بین جوانان و نوجوانان در حال گسترش است. این واقعیت، بیانگر ضرورت توجه به مسائل حقوقی مرتبط با تتو، از جمله حقوق مالکیت ادبی و هنری آثار تتو است. نتایج این مقاله توصیفی-تحلیلی نشان می­دهد در آمریکا، دکترین حقوقی غالب، شرایط اعطای حق مؤلف، یعنی اصالت، قرار گرفتن اثر در زمره آثار تألیفی و تثبیت در حامل مادی را در مورد تتو محقق می­داند. هرچند تحقق شرط اخیر، به دلیل تثبیت تتو در پوست انسان، با ایراداتی از قبیل امکان محو تتو با استفاده از لیزر یا تغییرات پوست و نظریه اشیای کاربردی مواجه شده که البته این ایرادات بی­پاسخ نمانده است. در حقوق ایران، حمایت از آثار تتو که مخالف نظم عمومی و اخلاق حسنه نباشند، به شرط اصالت و تجسم خارجی و انتشار برای نخستین بار در ایران، امکان­پذیر است؛ بنابراین، در حقوق هر دو کشور، با تفاوت­هایی در شرایط ایجابی و سلبی، حمایت از آثار تتو امکان­پذیر است. در عین حال، با توجه به قرار گرفتن تتو بر پوست انسان، اعمال حقوق مادی و معنوی دارنده با محدودیت­های استفاده منصفانه و لیسانس ضمنی مواجه خواهد بود.