تحلیل و اولویت‌بندی قابلیت‌های کلیدی بلاکچین برای تحقق اهداف توسعه پایدار در زنجیره تأمین بانکی (مورد مطالعه: بانک صادرات استان مازندران)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسیارشد مدیریت صنعتی، تولید و عملیات، دانشکده علوم اقتصادی واداری، دانشگاه مازندران بابلسر، بابلسر، ایران.

2 استادیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم اقتصادی واداری،دانشگاه مازندران بابلسر، بابلسر، ایران.

3 استاد، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم اقتصادی واداری، دانشگاه مازندران بابلسر، بابلسر، ایران

doi
10.47176/scmj.2026.1661
چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت‌بندی قابلیت‌های فناوری بلاکچین در راستای دستیابی به اهداف توسعه‌پایدار در زنجیره‌تأمین بخش بانکی انجام شده است. بدین منظور، با اتخاذ رویکردی ترکیبی و با مرور نظام‌مند ادبیات (بررسی 337 مقاله منتخب در پایگاه Scopus و مصاحبه با خبرگان)، ابتدا 19 قابلیت اولیه در شش بعد فناوری- عملیاتی، بنیادی- نتیجه‌ای، سازمانی- فرهنگی، اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی استخراج گردید. سپس با استفاده از روش دلفی فازی (Fuzzy Delphi) و مشارکت 5 نفر از مدیران ارشد و خبرگان بانکی، عوامل غربال‌گری شده و 15 قابلیت نهایی تأیید شدند. در مرحله بعد، برای تحلیل روابط علی و معلولی و تعیین وزن هر قابلیت، از روش نوین "سیستم اندازه‌گیری غیرخطی تأثیر وزنی فرمتین"(FF-WINGS)  استفاده شد که توانایی مدل‌سازی عدم قطعیت‌های کلامی و روابط غیرخطی را دارد. یافته‌ها نشان داد که قابلیت «حریم خصوصی و امنیت» و «توانمندی اقتصادی و مالی» تأثیرگذارترین (علی‌ترین) عوامل هستند. همچنین از منظر اهمیت کل، قابلیت «صرفه‌جویی در هزینه‌ها» بیشترین اهمیت را در شبکه زنجیره‌تأمین بانکی دارد و پس از آن «به حداقل رساندن نقش واسطه‌ها» و «شفافیت» قرار دارند. نتایج حاکی از آن است که برای پیاده‌سازی موفق بلاکچین در بانکداری ایران، تمرکز بر زیرساخت‌های امنیتی و کاهش هزینه‌های عملیاتی اولویت دارد.