فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده با توجه به ساخت‌وسازهای فزاینده، تفکیک قطعات زمین و ناکارآمدی زیرساخت‌های ارتباطی در محله عسگرخان ارومیه، کیفیت زیستی ساکنان به‌ویژه سالمندان دچار افت شده است. کاهش تعاملات اجتماعی و حاشیه‌نشینی این محله، ضرورت بازآفرینی فضاهای شهری با رویکردی انسان‌محور و بین‌نسلی را برجسته می‌سازد. هدف پژوهش حاضر، ارتقای فضاهای شهری به‌گونه‌ای است که ضمن پاسخ‌گویی به نیازهای سالمندان، به بهبود کیفیت زندگی تمام گروه‌های سنی منجر شود. مطالعه با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با هدفی کاربردی انجام شده است. چارچوب نظری ترکیبی از رویکرد «شهر دوستدار سالمند» و «حق بر سلامت» بوده و نمونه‌ای مشتمل بر 344 سالمند از میان جامعه آماری 3338 نفری در محله انتخاب شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های سنجش کیفیت فضا، مشارکت اجتماعی و خدمات حمایتی گردآوری، و با آزمون‌های آماری، مدل چیدمان فضا و تحلیل مکانی GIS مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهد کیفیت فضاهای عمومی، به‌ویژه پیاده‌روها، مبلمان شهری، فضاهای سبز و حمل‌ونقل عمومی، کمتر از حد متوسط ارزیابی شده‌اند. اگرچه برخی خدمات نظیر حمل‌ونقل و فضای سبز عملکرد نسبتاً بهتری داشته‌اند، اما مؤلفه‌هایی نظیر برنامه‌های آموزشی و فعالیت‌های اجتماعی سالمندان ضعیف‌ترین وضعیت را داشته‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بهبود فضاهای عمومی صرفاً برای سالمندان، بدون در نظر گرفتن سایر گروه‌های سنی و زمینه‌های فضایی–اجتماعی، ناکافی است. بنابراین، پیشنهاد می‌شود بازآفرینی شهری با نگاهی یکپارچه، انسان‌محور و زمینه‌گرا انجام شود تا از رهگذر آن، تعاملات اجتماعی تقویت و کیفیت زیست‌پذیری برای همه گروه‌های سنی ارتقا یابد.