مفهوم شناسی واژۀ حائک در خطبه 19 نهج البلاغه با رویکرد انتقادی به معادل یابی های آن در ترجمه های فارسی
نویسندگان
1 دانشگاه بوعلی سینا همدان
2 دانشگاه اراک
3 دانشگاه اراک
4 دانشگاه اراک
doi
چکیده
نظر به اینکه شمار قابل توجهی از کنایات، حاوی مضامین و پشتوانههای فرهنگی میباشد؛ بازآفرینی و معادلیابی آن در زبان مقصد از چالشهای پیشروی مترجمان است. نظریهپردازان ترجمه، شیوههای مختلفی برای رویارویی با این قبیل چالشها معرفی کردهاند. پیتر نیومارک (1988) یکی از این صاحبنظران است که با ارائۀ تقسیمبندی پنجگانه از مفاهیم فرهنگی برای بازگردانی آن، راهبردهایی را پیشنهاد داده است. پژوهش پیشرو که با هدف شناسایی چالشهای پیشروی مترجمان نهجالبلاغه در معادلیابی یکی از مفاهیم و مقولات فرهنگبنیاد نهجالبلاغه سامان یافته است، کوشیده با روش توصیفیتحلیلی و رویکرد انتقادی، معنای صحیح تعبیر کنایی «حائک بن حائک» در خطبۀ 19 نهجالبلاغه را تبیین نماید. بدینمنظور ضمن بررسی معانی و کاربرد این تعبیر در روایات مختلف، پنج ترجمۀ معاصر نهجالبلاغه از فیضالاسلام، شهیدی، فقیهی، دشتی و انصاریان انتخاب گردید و با تکیه بر الگوی نیومارک مورد نقد و ارزیابی قرار گرفت. برآیند پژوهش، نشان داد که افزون بر بیپایه بودن شماری از روایاتی که این تعبیر در آنها به کار رفته، جنبه فرهنگی این تعبیر کنایی از سوی مترجمان یاد شده، مورد غفلت قرار گرفته و آنها با گرتهبرداری از تعبیر یاد شده و ارائه توضیحاتی در پانوشت، در انتقال معنا و مفهوم و بار فرهنگی نهفته در آن موفق عمل نکرده و دچار کج فهمی شدهاند. با تتبع در کتب تاریخی و شروح نهجالبلاغه و در نتیجه آشنایی با بستر فرهنگی این عبارت، معادل کارکردی «ابله نادان»، معادل مناسبتری برای این عبارت است.
