فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعات ژانری، کارکرد ساختاری قالب‌های ادبی را در بازتولید یا نقد گفتمان مسلط مورد پرسش قرار می‌دهد؛ این چارچوب تحلیلی، وفاداری یا گسست نویسنده از سنت‌های معمول را در سطح بنیادین آشکار می‌سازد و بی‌توجهی به آن، فهم رابطۀ اثر با سنت ادبی را تقلیل می‌دهد. به‌ویژه در رمان جنایی، که مبتنی بر قراردادهای سخت‌گیرانه است، کاوش در ساختارهای گونه‌شناسانه امکان تفکیک میان تکرار کلیشه‌ها و ابداعات ساختاری نویسنده را فراهم می‌آورد، تا از این رهگذر، بهره‌گیری او از فرم به منزلۀ زیربنایی برای فهم عمیق‌تر اثر سنجیده شود. رمان تریلر جنایی فیل در تاریکی نوشتۀ قاسم‌هاشمی‌نژاد از جمله رمان‌های پلیسی مطرحی است که قواعد ژانر را به‏درستی رعایت کرده، و از این حیث، شایستگی مطالعه و تحلیل‎ علمی دقیق را داراست. در این مقاله کوشیده‌ایم با رویکرد تحلیلِ ژانری این اثر، هماهنگی میان اجزا و فرم را در راستایِ القای مفهوم و معنا نشان دهیم. در این رمان، هماهنگی میان مشخصه‎های ژانری و درونمایۀ داستان به شکلی چیره‌دستانه و با مهارت صورت گرفته‎است و اجزا و عناصر آشکار و پنهان متن با یکدیگر در تعامل و تفاهم قرار دارند. به‎علاوه، هاشمی‎نژاد، قواعدِ ژانر تریلر جنایی مانند خلق شخصیت‌های ژانری، چینش سرنخ‌ها، شخصیت‌پردازی کارآگاه، نمایشِ خشونت و تقدیرگرایی و تعقیب‌وگریز را به‎خوبی رعایت کرده‏است تا درونمایه و پیامی واحد را به خواننده القا کند. هم‎چنین نویسنده برای تأکید بر درونمایه‌ای خاص، عناصر ژانری، فضاسازی، توصیفات و اشیای تأییدکننده را در داستان جا می‌دهد تا خواننده را در پیشبرد داستان با خود همراه کند.