طبقه‌بندی و آسیب‌شناسی مقاله‌های نوشته شده دربارۀ کشف‌المحجوب هجویری

نویسندگان

1 گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد.

2 گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد.

doi
10.48311/lcq.2026.118003.82720
چکیده

این جستار بر آن است تا با بررسی هر آنچه دربارۀ هجویری و کشف‌المحجوب او، در مجلّات فارسی‌زبان منتشر شده است، به این پرسش‌ها پاسخ دهد: 1. چه رویکردهایی در مقاله‌های مرتبط با کشف‌المحجوب وجود دارد؟ 2. بسامد کدام رویکرد بیشتر بوده و علت آن چیست؟ 3. مهم‌ترین دستاوردهای مقالات مهم هر رویکرد چه بوده است؟ 4. مهم‌ترین آسیب‌ها و ایرادهایی که در این پژوهش‌ها وجود دارد، کدام است؟ مجموع مقاله‌ها در این حوزه تا پایان پاییز 1404ش، ۱۱۴ عنوان است که به ترتیب بسامد، دربرگیرندة این رویکردها بوده است: 1. تحقیق دربارۀ موضوعی خاص در کشف‌المحجوب، 2. نقد و نظریة ادبی، 3. دربارة کشف‌المحجوب و هجویری، 4. تأثیرپذیری و تأثیر‌گذاری کشف‌المحجوب، 5. متن‌‌شناسی، 6. بررسی عناصر داستانی و 7. سبک‌شناسی. به‌نظر می‌رسد انتشار تصحیح محمود عابدی از کشف‌المحجوب در سال 1383ش، از جمله عوامل مهمِ توجه پژوهشگران به این کتاب به شمار می‌رود. روش ما در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و انتقادی است. همچنین بررسی و تحلیل مقاله‌ها، بر اساس مؤلفه‌هایی مانند: مضمون اصلی،‌ رویکرد، نقد و بررسی نقاط قوت و ضعف، تأثیرپذیری از منابع پیشین و داشتن نکته یا نکته‌های جدید و بکر صورت گرفته است. بخش پایانی این جستار به آسیب‌شناسی مقاله‌های نوشته شده اختصاص یافته است. مهم‌ترین ضعف و کاستی آنها عبارت‌اند از: تکرار مطالب، رعایت نکردن اصل امانت‌داری در پژوهش، چاپ یک مقاله با ساختار و محتوای یکسان در دو مجله، نداشتن انسجام کافی و نداشتن نتیجه‌گیری مشخص و ارائة توصیف صرف.