متون نثر کلاسیک؛ یکی از زیرمتنهای غزل نو
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.48311/lcq.2026.108612.0چکیده
در زیرساخت غزل معاصر، متنهای پنهان بسیاری وجود دارد که عمدتاً تبار آنها به شعر کلاسیک و مخصوصاً غزلهای شاعران برجستۀ سبک عراقی، هندی و دیگر ادوار گذشته برمیگردد؛ اما دقت و تأملات جدیتر، ما را به زیرمتنهای پنهان دیگری رهنمون میکند که متون نثر کلاسیک جزو مهمترین آنهاست. در همین راستا هدف پژوهش حاضر بررسی تعاملات و مناسبتهای بینامتنی «غزل نو» با متون مهم «نثر کلاسیک» است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر آرا و اندیشههای نظریهپردازان بزرگ بینامتنیت و رویکردهای موجود در بلاغت فارسی است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد غزلسرایان جریان غزل نو با ایجاد پیوندها و مناسبات بینامتنیتی صریح و ضمنی مانند نقل قول (مستقیم و ضمنی)، ارجاع به نام مؤلف، نام کتاب، نام شخصیتها، وقایع مهم، اشارات و تلمیحات و گاه ترکیبی از دو یا چند مؤلفۀ بینامتنی از ظرفیتهای متون نثر کلاسیک در خلق اشعار خود بهره گرفتهاند. این تعاملات با اهداف و کارکردهایی مانند برقراری دیالوگ میان دنیای جدید و قدیم، چندصدایی کردن شعر، ایجاز و اقتصاد بیانی، مشروعیتبخشی و استنادسازی، استفاده از ظرفیت متون کهن برای بیان رخدادهای جهان معاصر، ایجاد پویایی و تکثر معنا در متن، نمایش پشتوانههای فرهنگی و مطالعاتی شاعر و... صورت گرفته است.