متون نثر کلاسیک؛ یکی از زیرمتن‌های غزل نو

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.48311/lcq.2026.108612.0
چکیده

در زیرساخت غزل معاصر، متن‌های پنهان بسیاری وجود دارد که عمدتاً تبار آن‌ها به شعر کلاسیک و مخصوصاً غزل‌های شاعران برجستۀ سبک عراقی، هندی و دیگر ادوار گذشته برمی‌گردد؛ اما دقت و تأملات جدی‏تر، ما را به زیرمتن‌های پنهان دیگری رهنمون می‌کند که متون نثر کلاسیک جزو مهم‌ترین آن‌هاست. در همین راستا هدف پژوهش حاضر بررسی تعاملات و مناسبت‌های بینامتنی «غزل نو» با متون مهم «نثر کلاسیک» است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر آرا و اندیشه‏های نظریه‏پردازان بزرگ بینامتنیت و رویکردهای موجود در بلاغت فارسی است. یافته‏های این پژوهش نشان می‏دهد غزل‏سرایان جریان غزل نو با ایجاد پیوندها و مناسبات بینامتنیتی صریح و ضمنی مانند نقل قول (مستقیم و ضمنی)، ارجاع به نام مؤلف، نام کتاب، نام شخصیت‏ها، وقایع مهم، اشارات و تلمیحات و گاه ترکیبی از دو یا چند مؤلفۀ بینامتنی از ظرفیت‏های متون نثر کلاسیک در خلق اشعار خود بهره گرفته‏اند. این تعاملات با اهداف و کارکردهایی مانند برقراری دیالوگ میان دنیای جدید و قدیم، چندصدایی کردن شعر، ایجاز و اقتصاد بیانی، مشروعیت‌بخشی و استنادسازی، استفاده از ظرفیت متون کهن برای بیان رخدادهای جهان معاصر، ایجاد پویایی و تکثر معنا در متن، نمایش پشتوانه‏های فرهنگی و مطالعاتی شاعر و... صورت گرفته است.