نقدی بر کتاب غزل سعدی و غزلوارۀ شکسپیر
نویسندگان
1 دانشگاه بوعلی سینا، همدان
doi
10.48311/lcq.2025.108602.0چکیده
یکی از قلمروهای اولیۀ پژوهش در ادبیات تطبیقی بررسی مضامین مشترک در آثار دو شاعر یا نویسنده است. کتاب غزل سعدی و غزلوارۀ شکسپیر مضامینی مانند عشق و مدح را در آثار غنایی این دو شاعر با هم مقایسه میکند. در فصول مختلف کتاب کاستیهای متعدد و گمراهکنندهای وجود دارد که به ترتیب فصول کتاب به آنها پرداخته شده است. اساسیترین و مهمترین کاستی کتاب حاضر این است که مؤلف برای مقایسۀ غزل سعدی و غزلوارۀ شکسپیر به گزیدهای از، نه تمام، غزلوارههای شکسپیر بسنده کرده است. در واقع، مؤلف یکسوم غزلوارههای شکسپیر را نادیده گرفته، از این رو تحقیق او ناقص و ناتمام است. کاستی مهم دیگر مقایسۀ مدح در غزل سعدی و غزلوارۀ شکسپیر است که به گمانم قیاسی معالفارق است. کارکرد مدح در شعر فارسی و بهعنوان یک سنت در دربار پادشاهان ایرانی خصایص و ملزومات مخصوص به خود را دارد که از آنها نشانی در شعر انگلیسی نیست. به علاوه، غزل فارسی و غزلوارۀ انگلیسی هم در حوزۀ بیان و رتوریک و هم در قلمرو مضمون و کاربرد با هم تفاوت بنیادین دارند. سایر کاستیها را، که از قضا تعداد آنها کم هم نیست و در فصول مختلف پراکنده است و میتواند بهجد گمراهکننده باشد، در چند گروه دستهبندی شده است: الف) اطلاعات غلط، ب) مدعیات بیسند، ج) اطلاعات ناقص و گمراهکننده، د) تکرارهای نالازم، و ﻫ) پانوشتهای غلط انگلیسی و فرانسوی. نویسنده کوشیده است تا مستندات و شواهد خود را از میان معتبرترین و روزآمدترین منابع عرضه کند.