فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مورخان و منتقدان ادبی سهم بسیاری در آگاهی مخاطبان از شخصیت‏های ادبی دارند. یکی از راه‏کارهای معرفی شخصیت‏ها، کاربرد القاب و عناوین برای آن‏هاست. تبارشناسیِ لقب‏سازی و عنوان‏بندی، نشان می‏دهد این‏گونه معرفی‏ها، کارکرد گفتمانی دارند. نمایندگان و پیروان گفتمان‏ها برای تثبیتِ معنا و گسترشِ گفتمان، شخصیت‏هایی را به فضای گفتمانیِ موردنظرشان فرامی‏خوانند و آن‏ها را آن‏گونه که می‏خواهند معرفی می‏کنند. نقطۀ عزیمتِ پژوهش حاضر، معرفی تک‏بُعدی شخصیت‏های ادبی است که وجه گفتمانی یافته‏اند. پرسش اصلی پژوهش این است که نمایندگان و پیروانِ گفتمان‏ها از چه تمهیداتی در تحدیدِ تک‏بُعدی معرفیِ شخصیت‏های ادبی استفاده می‏کنند؟ سؤال دیگری که در پیِ پرسش نخست، مطرح می‏شود این است که چه راه‏کارهایی برای برون‏رفت از تنگنای معرفی گفتمانیِ شخصیت‏های ادبی وجود دارد؟ برای پاسخ به این پرسش‏ها از نظریۀ تحلیل گفتمان و برساخت‏گرایی استفاده ‏کردیم. یافته‏های این پژوهش نشان‏ می‏دهد که گفتمان‏ها صرفاً معرف بُعدِ محدود و مشخصی از شخصیت‏های ادبی هستند و برای رسیدن به این مقصود، بخش‏هایی را از آثار ایشان برمی‏گزیند که در راستای اغراض همان گفتمان باشد و آن‏ها را به‏گونه‏ای معرفی می‏کنند که از پیکرۀ متنیِ برگزیده برمی‏آید. درنظر گرفتن «نظم گفتمانی» و «پازل شخصیت ادبی» براساس منابع گوناگون و نگرش آزاد و همه‏جانبه به تمام آثار یک شاعر/ نویسنده می‏تواند مبنایی برای اصالت در شناخت تحقیقیِ شخصیت‏های ادبی باشد.