کاربرد آبیاری بارانی: مسائل و مشکلات
نویسندگان
1
2
doi
10.30490/aead.2002.132292چکیده
مسئله آب و مدیریت صحیح منابع آب، یکی از مشکلات اساسی کلیه کشورهاست به طوری که امروزه توسعه انسانی بویژه در اکثر کشورهای جهان سوم بشدت وابسته به توسعه و اصلاح مدیریت منابع آب است . توسعه مدیریت منابع آب می تواند نقشی اساسی در حل مشکلات محرومان داشته باشد. لذا اصلاح راهبردها و فناوری ها در استفاده از منابع آب برای بر طرف کردن مشکلات ناشی از کمبود آلودگی و پایین بودن راندمان استفاده از آب، ضروری به نظر می رسد . با توجه به اینکه در سال های اخیر دولت سرمایه گذاری های کلان و اعتبارات گسترده ای در جهت گسترش فناوری های آب اندوز ، بویژه آبیاری بارانی انجام داده است و با عنایت به اینکه سیستم آبیاری بارانی مانند هر فناوری دیگری ممکن است مسائل و مشکلاتی برای کشاورزان به وجود بیاورد که سبب رها کردن این سیستم شود،لذا شناخت مشکلات کشاورزانی که آبیاری بارانی را پذیرفته اند از هدف های مهم توسعه و اصلاح افزایش راندمان آبیاری در بخش کشاورزی به شمار می آید. هدف این پژوهش، شناخت مشکلات کشاورزان استفاده کننده از سیستم آبیاری بارانی است. روش پژوهش مبتنی است بر جمع آوری اطلاعات از طریق تکنیکهای پژوهش کیف شامل مصاحبه حضوری ، تکمیل پرسشنامه باز، مصاحبه عمیق و مشاهدات میدانی در ۴ استان فارس، بوشهر ، کهگیلویه و بویراحمد و چهار محال و بختیاری با استفاده از روش نمونه گیری ساده تصادفی برای این منظور ۱۲۴ پذیرنده سیستم آبیاری بارانی انتخاب شدند. یافته های پژوهش نشان می دهد که پذیرندگان سیستم آبیاری بارانی با مشکلات گوناگونی روبه رو هستند که در این پژوهش به ۱۸ مورد آنها در چارچوب سه گروه مشکلات فنی اطلاعاتی و اقتصادی اشاره شده است. مجموعه این مشکلات سبب استفاده ناکارآمد با استفاده نکردن از سیستم آبیاری بارانی گردیده که متعاقباً پیامدها و مشکلات دیگری نیز برای آنان پدید آورده است. بر مبنای یافته های پژوهش حاضر پیشنهاد شده است که این ۱۸ مشکل در طراحی اجرا و ارزشیابی سیستمهای آبیاری بارانی جهت افزایش کارایی این سیستم ها در نظر گرفته شود. افزون بر این ، با توجه به ضعف هایی که چارچوب پارادایم واقع گرایی - مثبت گرایی در طراحی و ترویج فناوری دارد لازم است روش های مشارکتی پژوهش و نوآوری توسعه مشارکتی فناوری (PTD)، نظام پژوهش و ترویج مزرعه ای (FSRE) و طراحی یکپارچه در چارچوب پارادایم ساختارگرایی در خلق دانش و ابداع توسعه فناوری در بین پژوهشگران علم کشاورزی مورد توجه قرار گیرد.
