فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسأله‎ اساسی این پژوهش بررسی رمان سرگذشت حاجی بابا اصفهانی به‌ عنوان رمانی پیکارسکی که تلاش می شودِ‎ ویژگیهایِ پیکارسکیِ این رمان بررسی شود. در این پژوهش این موضوع واکاوی می‌شود که بنا به چه دلایلی، رمان سرگذشت حاجی بابای اصفهانی می‌تواند رمان پیکارسکی و حاجی بابای اصفهانی شخصیت پیکارو قلمداد شود. با توجه به نتایج، رمان سرگذشت حاجی بابا اصفهانی به دلیل داشتن زبان هجوآمیز و انتقادی ‌بودن اثر، سادگی زبان نگارش، زاویۀ دید اوّل‌شخص، رئالیستی و واقعگرایانه‌ بودن و ساختار اپیزودیک، رمانی پیکارسکی به شمار می‌آید و حاجی ‎بابا اصفهانی به دلیل برخورداری از ویژگیهایی همچون دروغگویی، فریبکاری و حیله‎ گری، زیرکی، متعلق بودن به طبقات پایین جامعه، دائم‎ السفر بودن، وابسته و جیره خوار اربابان متعدّد بودن و پایبندِ اخلاق نبودن، قهرمان پیکاروی به‌تمام معناست. همچنین اوضاع نابسامان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در دورۀ فتحعلی‎شاه قاجار، سبب ایجاد هرج و مرج، ناامنی و به‌ هم‌ریختگی اوضاع جامعۀ‎ ایران آن روزگار و ظهور انسانها‎ی پیکارو صفت شده‌است که در نهایت به پدیدآمدن ژانری می‌انجامد که رویکرد انتقادی- هجوی از شرایط و آدمهای پیکاروگونه از ویژگیهای مهم آن است و به گونه مطلوبی شرایط آن عصر را ترسیم کرده ‌است.