چالش‌های‌ترجمه‌ آیات‌ متشابه‌لفظی‌مفرد‌ در‌ قرآن‌کریم (موردکاوی:‌ موارد ناهمگون به لحاظ اسم و فعل یا نوع فعل)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه بوعلی سینا

2 هیأت علمی گروه الهیات دانشگاه بوعلی سینا

doi
چکیده

قرآن­کریم ­مشتمل بر­ شگفتی­­­­ها­ و­ زیبایی­های بی­­­پایانی ­است. حوزه بیانی ­و ­ادبی­ قرآن‌کریم بستر بخش عمده­ای­از­ جذابیت­ها ­و ­برجستگی‌های آن است. بخشی از این زیبایی­ها در قالب آیاتی ارائه گردیده که­هم به لحاظ موضوعی و­ هم از لحاظ اسکلت واژگانی با هم یکسان­اند و تنها­ در­حروف یا واژگان اندکی ناهمگون می‌باشند. قرآن پژوهان از این امر با عنوان"متشابه لفظی" یاد کرده‌اند تا با اصطلاح "آیات‌ متشابه" که در حوزه علوم و معارف قرآن­مطرح­است، پوشیده نگردد. از جُستارهای شایسته­درنگ­ درباره این­گونه از آیات، ترجمه آن‌ها به زبان فارسی­است؛ چه ظاهر مشابه این دسته از آیات، گاه موجب لغزش مترجم می‌شود و بدون توجه به ناسازگاری اندکی که در واژگان این آیات هست، دریافت یکسان و در­نتیجه ترجمه مشابهی از آن‌ها ارائه می‌گردد که این امر کاستی ترجمه را در پی­دارد. در این پژوهش که با رویکرد توصیفی و تحلیل انتقادی صورت گرفته است، برخی از آیات متشابه لفظی مفرد، از نوع موارد ناهمگون به لحاظ اسم و فعل یا متفاوت از نظر نوع فعل مورد توجه قرار گرفته و در کنار تحلیل چرایی تشابه و تفاوت موجود در میان آن‌ها، ترجمه­های ارائه شده از این آیات، توسط مترجمان قرآن (آیتی، خرمشاهی، شعرانی، فولادوند، قمشه‌ای، مکارم شیرازی) واکاوی­شده­است. در بررسی این ترجمه‌ها، روشن گردید که در بیشتر موارد، مفاهیم آیات مورد بحث، به‌درستی و استواری برگردان نشده؛ لذا نگارنده برگردان دقیق‌تری از این‌گونه آیات را پیشنهاد داده است.