تحلیل گفتمان محیط‌زیستی رمان دکتر داتیس با تکیه بر نقد بومگرا

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب

doi
چکیده

مسأله اصلی این تحقیق، تحلیل‌گفتمان زیست‌محیطی حاکم بر فضای داستان به روش توصیفی و تحلیل محتوا است. در رمان دکتر داتیس، نویسنده، ضمن مرور خاطرات دندانپزشک جوانی که مناطق حاشیه‌ای تهران را برای نخستین تجربۀ شغلی خود برگزیده است به مسائل متعدد بحران حاشیه‌نشینی و شهرکهای حاشیه‌ای می‌پردازد؛ اما پررنگترین مشکل مطرح شده در داستان، آنتروپی طبیعت و زندگی حاشیه‌نشینی و تخریب زیست‌محیطی است. نتایج تحقیق گویا است که گفتمان زیست‌محیطی رمان، هم‌چنانکه منتقد و تحلیلگر عوامل مخرب طبیعت از سیاستهای مدیریتی، فرهنگ و اقتصاد است، داعیه‌دار مبارزه در مسیر احیای طبیعت نیز هست؛ هم‌چنین در این گفتمان از عناصری چون نوستالژی، نمادپردازی، کهن‌الگوهای طبیعت و اسطوره‌های باستانی و حماسی برای تبیین اصالت و حقوق طبیعت و نیز تقویت جنبۀ ادبی و بار عاطقی و غنایی داستان به نفع طبیعت استفاده شده است.