واکاوی موانع تاریخی توسعه دریامحورِ کرانهها و پسکرانههای شمالی خلیج فارس و دریای مکران: با تاکید بر موقعیت ژئواستراتژیک این دو پهنه آبی
نویسندگان
1 دکتری حقوق بینالملل، مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه، تهران، ایران
2 استاد تمام گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
3 دکتری حقوق بینالملل، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2022.137047چکیده
خلیج فارس و دریایی مکران از مهمترین مناطق دریایی دارای اهمیت استراتژیکی، اقتصادی و لجستیکی ممتازی میباشند. با وجود مزایای انکارنشدنی این مناطق اما کرانهها و پسکرانههای شمالی این مناطق از عدم توسعه رنج میبرد. این مساله زمانی قابل تامل است که بدانیم در گذشتههای دور به ویژه در دوران ایران باستان و ایران پس از اسلام، همواره این مناطق از رونق برخوردار بوده است و ایرانیان نقش مهمی در تجارت دریایی داشتهاند. سوال اصلی این پژوهش در باب عدم توسعه این مناطق در طول دو سده گذشته است و اینکه چه موانعی در راه توسعه این مناطق قرار داشته است. چرا که می-تواند چراغ راه آینده و مبنای سیاستگذاری در مقطع کنونی باشد. به طور کلی عدم توسعه این مناطق به دو دلیل عمده مرتبط است. دلیل اول به عدم سرمایهگذاری برمیگردد که خود نیز به دلایل متعدد سیاسی، تاریخی، اقتصادی، فرهنگی و محیطی است. دسته دوم به دخالت دولتهای خارجی در این منطقه مرتبط است. این دخالت در دو سده اخیر به ویژه از سوی انگلستان در مواردی مانند تسخیر بنادر مهم ایران، از بین بردن نیروی دریایی ایران و اعمال فشارهای اقتصادی عامدانه بارز بوده است که باعث خالی از سکنه شدن سواحل جنوبی ایران و در نتیجه عدم توسعه این مناطق شده است. امروزه نیز این موارد همچنان به عنوان موانع توسعه در این مناطق عمل میکنند. به ویژه حضور نیروهای فرامنطقهای، مانع از همکاری و تجمیع کشورهای این حوزه شده است.
